علت افزایش خسارات در حوادث چیست و مقصر کیست؟

     بروز حوادث غیرمترقبه طبیعی مانند؛ سیل و زلزله آن‌ هم در مقیاس گسترده، یا حتی حوادث غیرطبیعی مانند؛ آتش‌سوزی و تصادفات جاده‌ای چیزی نیست که انسان‌ها قادر به پیش‌بینی یا کنترل کامل آن باشند، اما به برکت دانش بشری و با کمک سیستم مدیریت، این امکان وجود دارد که با اقدامات پیشگیرانه مانند؛ کنترل و نظارت، آموزش و فرهنگ‌سازی یا تجهیز و استانداردسازی، از میزان تلفات و خسارت آنها کاست.

     حادثه اندوه‌بار زلزله اخیر در برخی از شهرهای غربی کشور نیز، همانند سایر حوادث قبلی حاوی نکات و عبرت‌هایی است که توجه به آنها می‌تواند در کاهش تألمات روحی و روانی هموطنان و تحمیل هزینه‌های سنگین به مردم و دولت در حوادث احتمالی آتی مؤثر باشد.

برخی از مهمترین این نکات عبارتند از:

     تخریب برخی از ساختمان‌های جدید از جمله؛ بیمارستان نوساز شهر اسلام‌آبادغرب و برخی از واحدهای مسکن مهر که طی یکی دو سال اخیر افتتاح و در جریان این حادثه تخریب و منجر به وارد نمودن خسارات مختلف مالی و جانی به هموطنان عزیز شدند، حکایت از ناتوانی و سوء‌مدیریت و یا کم‌کاری و به اصطلاح کم‌فروشی برخی از دست‌اندرکاران فعالیت‌های عمرانی از جمله؛ مدیران دستگاه‌های ذیربط، تولیدکنندگان مصالح و تجهیزات و به‌خصوص پیمانکاران و ناظرینی دارد که ممکن است با سهل‌انگاری، اهمال‌کاری یا خدای ناخواسته، تبانی و خیانت در حق همشهریان و هموطنان خود، موجب افزایش خسارات و تلفات شده باشند.

     البته احتمالاً دامنه این عملکرد ناصواب، فقط به افراد مورداشاره محدود نمی‌شود و ممکن است عوامل دیگری نیز در افزایش میزان خسارات این حادثه و حوادث مشابه آن نقش داشته باشند، اما نکته مهم این است که سیستم اجرایی کشور باید ضمن آسیب‌شناسی و بررسی فوری علل تخریب زودهنگام اماکن نوساز و سایر زیرساخت‌های شهری، در کوتاه‌ترین زمان ممکن، افراد ذیربط و مؤثر در افزایش خسارات و تلفات را شناسایی و با همکاری سیستم قضایی کشور، مقصرین را به جرم مشارکت در قتل و جرح و خسارت به مردم و اموال عمومی، مجازات نماید تا در آینده از وقوع عملکردهای مشابه در این عرصه جلوگیری شود.

     بدیهی است برخورد با قاصرین و مقصرین در این زمینه و نیز رفع و جبران نواقص موجود توسط آنها، نباید محدود به چند شهر زلزله‌زده شود، بلکه باید، کل اماکن و زیرساخت‌های آسیب‌پذیر کشور را تحت پوشش قرار داده و عوامل مؤثر در بروز تخلفات را شناسایی و قاطعانه مجازات و ملزم به رفع نواقص نماید.

     نکته دیگری که به‌رغم تجارب مکرر مدیران کشور در حوادث غیرمترقبه، متأسفانه به‌نظر می‌رسد، همچنان لاینحل باقی مانده است، نحوه مدیریت بحران به‌ویژه درزمینه خدمات‌رسانی نامتعادل، ناهمگون و نامتناسب در مناطق آسیب‌دیده و نیز انتقال نادرست کمک‌ها و توزیع ناعادلانه امکانات و تجهیزات امدادی و لوازم مایحتاج ضروری در بین آسیب‌دیدگان است، به‌گونه‌ای که گاهی برخی مناطق و بعضی از افراد (حتی افراد غیرنیازمند) بی‌جهت یا بیش از نیاز، مشمول این خدمات می‌شوند و برخی مناطق کاملاً از این خدمات بی‌بهره می‌مانند.

     این در حالی است که با مدیریت واحد و تقسیم‌کار صحیح بین عوامل امدادی و اجرایی و طراحی یک سیستم توزیع هدفمند (مانند؛ استفاده از کارت توزیع اقلام گردن آویز بادوام و اخذ اثرانگشت با جوهر ماندگار)، می‌شود از توزیع مجدد و سوءاستفاده احتمالی از کمک‌های امدادی جلوگیری نمود.

     ضعف آموزشی نیروهای مسلح و سایر افراد غیرحرفه‌ای در عرصه امدادرسانی، به‌خصوص ضعف آموزشی در زمینه نحوه آوربرداری و انتقال مصدومین و همچنین عدم تجهیز آنها به حداقل وسایل امدادی، یکی دیگر از مشکلاتی است که حضور خالصانه و صادقانه آنها را تحت‌الشعاع قرارداده و گاهی خود به یک معضل تیدیل می‌شود و لذا رفع آن باید به‌طور جدی در دستورکار قرار گیرد.

     حفاظت از اموال عمومی و به‌ویژه جمع‌آوری، انتقال و تحویل باقی‌مانده دارایی خسارت دیدگان به مالکین واقعی آنها یا نگهداری و جلوگیری از غارت و تخریب بیش از پیش اموال آنها، از دیگر مواردی که اجرای درست آن نیازمند طرح و نقشه مناسب است و قطعاً اجرای اصولی آن می‌تواند به کاهش تألمات روحی آسیب‌دیدگان و جلوگیری از سوءاستفاده افراد فرصت‌طلب و در نتیجه، تعدیل هزینه‌ها منجر شود.

     مستندسازی اقدامات مختلف امدادی و آوربرداری و همچنین فرآیند آسیب‌شناسی با نگاه مدیریتی و آموزشی، اقدام دیگری است که مستلزم ایجاد تیم‌های حرفه‌ای و آموزش دیده برای اجرای آن است و می‌تواند در رفع نواقص آموزشی در آینده بسیار مؤثر واقع شود.

     همان‌گونه که اشاره شد، نقش عوامل انسانی در افزایش یا کاهش خسارات و تلفات حوادث غیرمترقبه، فقط به زلزله محدود نمی‌شود، بلکه سایر حوادث مانند؛ سیل، آتش‌سوزی و حتی تصادفات نیز مشمول این نکته می‌شوند و لذا برای کاهش اثرات نامطلوب و ناخواسته‌ی ناشی از تخلفات و خطاهای انسانی در این حوادث، باید ضمن رفع خلاءهای قانونی، ترتیبی اتخاذ گردد تا برای عبرت‌آموزی دیگران، مدیران، مسئولین، تولیدکنندگان، پیمانکاران و به‌خصوص ناظرین و سایر افراد خاطی و مقصر، در هر بخش، سطح و جایگاهی، بلافاصله شناسایی و مجازات شوند.

     بدیهی است، بی‌توجهی به مشکلات فوق نه‌تنها  هدر رفتن امکانات و منابع را به همراه دارد، بلکه همه زحمات بی‌دریغ و خالصانه دستگاه‌های ذیربط را نیز تحت‌الشعاع خود قرار می‌دهدو

احمدرضا هدایتی

کارشناس ارشد مدیریت

۲۳/۸/۹۶

شما همچنین می توانید ...

٪ پاسخ

  1. شب دیز گفت:

    با سلام .حاجی حرف دل ما را چگونه متوجه شدی ؟
    بله درسته .دولت در کنار نظام باید سعی کنن خسارت کمتر شه و..
    اما جناب هدایتی کلمه خسارت در افکار شما چیست ؟وقتی ۴۰ سال از فتنه بزرگ می گذره و زندگی شهروند ایرانی روز بروز بدتر می شه معنی خسارت اول به خود شما بر می گرده .
    ببینید حجم انتقادات مردم را در تلگرام .شما سرتان عجیب زیر اسفالته نه زیر برف .

    • احمدرضا هدایتی گفت:

      شب دیز گرامی سلام؛
      اولاً اگر بیشتر به محتوای انتقادات دقت بفرمایید، ملاحظه خواهید کرد که بخش عمده آنها یا شایعه و سیاهنمایی و یا بزرگنمایی است و هدف آنها ایجاد تفرقه بین ملت و نا امید کردن مردم است، از طریق نظامی و تروریسم نتوانستند کاری کنند، متوسل به این ابزار و روشها شده اند، ثانیاً ادبیات آنها نشان می دهد که عمدتاً این مطالب متعلق به یک سری افراد مشخص است که یا نقش مزدوری بیگانگان را برعهده دارند، یا افرادی که ساده لوحانه و کورکورانه از گروه اول تبعیت می کنند و یا کسانی که صادقانه و با رعایت مصالح کشور و منافع مردم، و برای کمک به رفع مشکل، واقعیات را مطرح می کنند.ثالثاً باز اگر بیشتر اطرف خودرا بررسی بفرمایید و از بزرگترها از شرایط زندگی قبل از انقلاب سوال کنید، درخواهید یافت که اکثر مردم با فراز و فرود در حال گذران زندگی هستند اما چون انتظارات افزایش یافته، غر زدنها هم تحت تآثیر فضای مجازی و رسانه های خارجی افزایش یافته است و اتفاقاً کسانی هم که وضع بهتری دارند، بیشتر از دیگران اعتراض می کنند.
      در هر حال برای آگاهی از دستاوردهای انقلاب اسلامی لطفا مقاله‌های «ایران اسلامی در مسیر توسعه» و «دستاوردهای انقلاب اسلامی از دیروز تا امروز» و برای آگاهی از علل ناکامی در دستیابی به همه اهداف، مقالات سیاسی سایت، از جمله؛ مقاله «نظام آموزشی کشور نیازمند جراحی عمیق و فوری است»را در همین سایت «ره توشه» rahtooshe.com مطالعه بفرمایید.
      موفق باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.