كشاورزي محور توسعه 1
اينك دوازده سال پس از رحلت بنيانگذار انقلاب اسلامي، حضرت امام خميني(ره) هر روز ابعاد تازهتري از ژرفاي انديشه عميق و سياستهاي مدبرانه و راهبردي بزرگترين انديشمند و استراتژيست جهان در قرن اخير براي جهانيان و صاحبان خرد آشكار ميگردد.
سياستهايي كه اجراي آن ميتوانست و هم اكنون نيز توجه به آن ميتواند، متضمن استمرار و تداوم حيات سرافرازانه، مقتدرانه و شكوهمند انقلاب اسلامي در زمينههاي مختلف از جمله مسائل اقتصادي گردد.
براي مثال يكي از سياستهاي بنيادين و اصولي ايشان توجه خاص به موضوع كشاورزي به عنوان يكي از اصليترين محورهاي توسعه ميباشد، به طوري كه در همان اوايل انقلاب در يكي از سخنرانيهاي خود خطاب به مردم فرمودند: «عمده چيزي كه در ايران، خاصيتي كه در ايران بود كشاورزي بود، كشاورزي ايران غني بود و محصولاتش زائد بود بر آن مقداري كه احتياج داشت و بايد صادر كننده باشد و ما امروز وارد كننده هستيم و هرچه داريم بايد از غير، خارج بياوريم، مراتع ما را، مراتعي كه بسيار مراتع عالي است، به غير دادهاند…»
كشاورزي يكي از موضوعات و از جمله مسائلي است كه نه تنها كمترين وابستگي را به خارج از كشور دارد، بلكه ضمن ايجاد اشتغال، بعنوان تأمين كننده ابتداييترين و ضروريترين نياز هر جامعه و فرد، يعني غذا و حتي تا حدودي پوشاك و مسكن ميتواند، نقشی كليدي را در رفع نيازهاي اساسي جامعه بويژه در مواقع بحراني و تحريمهاي جهاني ايفا نمايد.
البته ذكر اين نكته به آن معني نيست كه پس از رحلت حضرت امام(ره) موضوع كشاورزي به فراموشي سپرده شده است، بلكه هم اينك نيز مسئولين امر به خصوص مقام معظم رهبري (دامة بركاته) بر اهميت اين موضوع تأكيد دارند، به طوري كه در سخنراني اخيرشان در جمع هيئت دولت در مورخ 5/6/80 فرمودند: «من امروز به آن نكتهاي كه ايشان (رئیس جمهور) عرض كردم، مسئله كشاورزي را اضافه ميكنم …. ما در موارد اصلي غذايي كشور يعني گندم و برنج و احتمالاً روغن خودكفا شويم … ما بايد مشكل گندم را از دوش وزارت بازرگاني برداريم و روي دوش كشاورز خودمان و وزارت جهاد كشاورزي بگذاريم» اما به نظر ميرسد، طي سالهاي گذشته كم توجهي برنامهريزان و مجريان امر كشاورزي سبب گرديده تا فاصله زيادي بين توسعه كشاورزي با توسعه صنعتي، سياسي و … ايجاد گردد، در حالي كه به همان ميزان كه كشور به توسعه سياسي، صنعتي و … نياز دارد، به همان اندازه و بلكه بيشتر، بايد به توسعه كشاورزي بپردازد.
اين در حاليست كه مشاهده ميشود عليرغم رشد نسبتاً مناسب كشاورزي در اوايل انقلاب كه در برخي از زمينهها مانند گندم به خودكفايي رسیده بود، در حال حاضر با يك چرخش كاملاً متفاوت، وضعيت به جايي رسیده است كه در حال حاضر موازنه جمعيت كشاورزي كشور (روستاييان) از حدود 60% اوايل انقلاب به حدود 40% کاهش یافته است.
به علل مختلف از جمله: بروز جنگ تحمیلی و پس از آن پرداختن بیش از حد به مسائل حاشیه ای سیاسی، هزاران هكتار از جنگلها و مراتع نابود شده و كشور به يكي از واردكنندگان عمده محصولات استراتژيك كشاورزي از جمله گندم و برنج تبديل شده و بيش از 22 هزار قنات كه از سرمايههاي اصلي تأمين كننده آب و از افتخارات كشاورزي در اين سرزمين محسوب ميشوند، نیز كاملاً خشكيده است. يعني نه تنها در هدايت و استفاده از منابع آبهاي سطحي موفقيت لازم را كسب نكردهايم، بلكه منابع قبلي را نيز با اعمال سياستهاي نادرست از دست دادهايم، البته قصد نداريم كه اقدامات ارزشمند مسئولين كشور در توسعه و آباداني روستاهاي كشور در اين سالها را ناديده بگيريم، اما شواهد حاكي از آن است كه اين میزان توسعه و رشد بخصوص در بخش کشاورزی، در حد مطلوب و مناسب، همگام و متوازن با رشد جمعيت و نيازهاي اصلي و اساسي جامعه و مهمتر از آن انتظارات به حق و اصولي مردم كه به تعبير حضرت امام(ره) ولي نعمتان انقلاب ميباشند نبوده است.
حال شايد اين سئوال مطرح باشد كه چه بايد كرد؟
در پاسخ به اين سئوال؛ دهها و بلكه صدها روش را ميتوان مد نظر قرار داد و با اجراي همزمان اين راهكارها در دراز مدت و كوتاه مدت، كشاورزي كشور را احيا نمود.
از جمله اين موارد عبارتند از :
- اولويت دادن به كشاورزي نسبت به ساير مسايل، به عنوان اشتغالزاترين و ضروريترين نياز جامعه.
- از آنجا كه آب از اساسيترين نيازهاي كشاورزي به شمار ميرود بايد قبل از هر اقدامي، سياستگذاريهاي لازم براي تسريع در جمعآوري و هدايت منابع آبهاي سطحي با ايجاد سد و احياء منابع آبهاي زيرزميني به ويژه قنوات به عمل آمده و برنامهريزي لازم براي توسعه و بازسازي آنها انجام شود.
- با توجه به اينكه توسعه تكنولوژي و فنآوريهاي صنعت كشاورزي، توجه ويژهاي را ميطلبد، شايسته است از تمام امكانات براي اطلاعرساني و آموزش مردم و رفع معضلات اين عرصه نهايت استفاده به عمل آيد.
همانگونه كه اشاره شد در اين رابطه راهكارهاي مختلفي نیز قابل طرح، بررسي و اجراست، اما مطمئناً نقش رسانهها به ويژه صدا و سيما در آموزش مردم و تأكيد بر ضرورت توجه به اين نكته، پررنگتر از ساير دستگاهها خواهد بود.
برخی پیشنهادات قابل اجرا توسط وزارت کشاورزی و رسانه در این راستا:
1- ايجاد و اختصاص شبكههاي خاص در صدا و سيما و به خصوص سيماي جمهوري اسلامي به این موضوع.
2- برنامهريزي در جهت انتقال، ترويج و توسعه آخرين دستاوردها و تكنولوژي های مرتبط با بخش كشاورزي، در جهت حداكثر استفاده از امكانات موجود.
3- فراهم نمودن امكانات و زمينههاي لازم بمنظور تشويق افراد مستعد، براي پرداختن به موضوع كشاورزي.
4- تهيه برنامههاي لازم به منظور فراهم نمودن شرايط لازم براي جلوگيري از مهاجرت بيرويه روستاييان به شهرها با روشهای تشویقی و در صورت نیاز سلبی.
5- اختصاص و در صورت لزوم انتقال برخي از تسهيلات و امكانات مستقر در شهرها به مناطق دور افتاده و روستايي به عنوان اصليترين قشر مولد جامعه.
6- ترويج و توسعه استفاده از روشهاي جديد آبياري، يكي ديگر از موضوعاتي است كه از اهميت فوقالعادهاي برخوردار است و ميتواند نقش اساسي در جلوگيري از هدر رفتن همين منابع محدود را ايفا نمايد.
7- ايجاد سايت اينترنتي ويژه كشاورزي با هدف؛ برقراري ارتباط دو طرفه با كشاورزان و ساير افراد ذينفع و علاقمند و همچنين معرفي وزارت جهاد كشاورزي و سازمانهاي وابسته و نشاني آنها، معرفي شركتها و موسسات خدماتي و علمي آموزشي و تحقيقاتي بخش كشاورزي، اطلاعرساني در مورد مسائل مختلف كشاورزي از جمله: آمار و اطلاعات سالانه مربوط به بخش كشاورزي، اطلاعرساني و آموزش در زمينه باغداري، پرورش آبزيان، دامداري، زراعت و ارائه روشهاي جديد كاشت و داشت و برداشت، قيمت محصولات كشاورزي، قيمت انواع كود و سموم، روشهاي مختلف مبارزه با آفات دامي و زراعي، انواع تجهيزات و ماشين آلات كشاورزي، اعلام ميزان نياز سالانه كشور به هر محصول، ارائه آخرين دستاوردهاي علمي و تجربي مربوط به بخش كشاورزي، معرفي كشاورزان و مزارع نمونه در موضوعات مختلف، معرفي سايتهاي علمي و اطلاعرساني بخش كشاورزي، ارائه تصاوير دستاوردهای برتر در اين بخش، معرفي كتاب و مقالات علمي، معرفي دام پزشكيها، معرفي قابليتها و محصولات جديد و قابل توليد در هر منطقه از كشور، اخذ پيشنهادات و انتقادات و ساير اطلاعات مشابه.
8- طراحي و ترويج انواع جشنوارههاي ترغيبي در زمينه توليد محصولات كشاورزي و صنايع و محصولات جانبي آن بويژه در روستاها، براي ايجاد جو رقابتي سالم و سازنده بين توليد كنندگان و اطلاعرساني در مورد تجارب و بيان و ترويج علل موفقيتهاي افراد برتر.
9- پيگيري ايجاد شبكه تلويزيوني ويژه توسعه كشاورزي، به عنوان يك اولويت و يكي از محورهاي اصلي توسعه و خودكفايي، با موضوعات كاري مورد اشاره در بند يك و همچنين نمايش انواع فيلم و سريالهاي داستاني و مستند آموزنده و آموزشي براي ترويج و توسعه و به روز نمودن كشاورزي در كشور و معرفي ظرفيتها و قابليتهاي هر منطقه.
10- كمك به تسريع در اجراي طرحهاي كانالكشي و زهكشي آب سدها كه بعضاً سالها بدون استفاده باقيمانده و هدايت آن در جهت توسعه زمينهاي كشاورزي و كمك به ساماندهي و استانداردسازي شبكههاي آبرساني محلي و سنتي موجود در روستاها، و همچنين تسريع در اجراي طرحهاي آبخيزداري و هدايت آبهاي سطحي و برنامهريزي براي سرعت بخشيدن به مكانيزهسازي سيستمهاي آبياري در كشور.
11- تقويت و توسعه آموزش و فرهنگسازي در زمينه استفاده بهينه از منابع آب و به روز نمودن روشهاي كاشت، داشت و برداشت.
12- روزآمد كردن سيستمهاي مختلف در بخش كشاورزي بويژه در زمينه آب كشاورزي و ايجاد شرايط لازم براي استفاده از فنآوريهاي نوين در اين بخش.
13- طراحي يك سيستم مناسب به منظور اعلام ميزان كشت پيشبيني شده به تفكيك هر محصول درهر سال، توسط كشاورزان و متقابلاً اعلام نياز كشور به هر محصول در هر سال با بهرهگيري از اينترنت (سايت) یا حداقل سيستم تلفن همراه (پيامك) با تعيين يك كد اختصاصي براي هر كشاورز (انفرادي يا تعاوني) با قابليت ارائه آخرين اطلاعات دريافتي تجميعي و اعلام ظرفيت باقيمانده برای کشت هر نوع محصول تا اشباع نياز بازار، در جهت جلوگيري از توليد مازاد و خارج از نياز و همچنين تنظيم توليد و عرضه، بطور مستمر و منطقي در طول سال.
14- كمك به ايجاد و توسعه پايگاههاي اينترنتي، در تمامي روستاها بمنظور تبادل اطلاعات مورد نظر در بخش كشاورزي از طريق فناوري های نوين و در راستاي طرح دولت الكترونيك با همكاري وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات.
15- كمك به احداث و توسعه انبارهاي چند منظوره نگهداري محصولات كشاورزي (انبار محصولات براي زمان برداشت، پايگاه امدادي در زمان بحران، سالن فرهنگي و … در زمانهاي مازاد بر نياز) و همچنين سردخانههاي روستايي و محلي در قطبهاي كشاورزي كشور، بعنوان يكي از روشهاي ضروري براي نگهداري و عرضه بموقع محصولات به بازار و كنترل قيمتها، متناسب با نياز و شرايط هر منطقه و نوع محصول.
16- كمك به سرعت بخشيدن تلاشها براي تقويت، توسعه و روزآمد نمودن صنايع بستهبندي محصولات كشاورزي با استفاده از جديدترين روشها قابل دسترس.
17- كمك به توسعه و تقويت صنايع دستي و جانبي محصولات كشاورزي درروستاها، در جهت شكوفايي روستاها.
توضیح: بند 7 به بعد پیشنهادات، در تاریخ 20/3/87 به مجموعه قبلی اضافه شده است.
احمدرضا هدايتي-8/6/80
1- صحيفه نور- جلد 5- ص 39- سخنراني تاريخ 17/11/57
2- بخشي از فرمايشات مقام معظم رهبري (مد ظله العالي) در جمع اعضاي هيئت دولت در تاريخ 5/6/80
با سلام
شبکه تلویزیونی کشاورزی به بیش از 2 ساعت برنامه روی شبکه بازار دریافت می شود
حسین آقای عزیز سلام:
اطلاع دارم، اما معتقدم با توجه به ظرفیتهای موجود در کشور و حجم انبوه اطلاعات و مسائل حوزه کشاورزی، این دو ساعت به هیچ وجه جوابگوی نیاز این عرصه نیست و لذا با در نظر گرفتن اوقات فراغت کشاورزان به ویژه در فصل زمستان، راه اندازی یک شبک مستقل همانند سایر کشورها می تواند نقش قابل توجهی در رفع مشکلات این حوزه و بهبود وضعیت کشاورزی داشته باشد. همانطور که در مقاله عرض کرده ام، امیدوارم صدا و سیما در کنار ایجاد شبکه های سرگرمی، راه اندازی شبکه های کارآفرین و مولد ثروت را هم مورد توجه قرار دهد.
در هرحال از اطلاع رسانی شما متشکرم
موفق باشید- یاعلی