بی‌مهری در مورد مسکن مهر (91/2/15)

     طرح مسکن مهر، یکی از طرح‌های بسیار کارآمد و تأثیرگذاری است که چنانچه به درستی و منطبق با نظر پیشنهاد دهندگان اولیه  آن پیگیری و مدیریت شود، در حل مشکل مسکن کشور به خصوص در کاهش و تثبیت قیمت ساخت و ساز، همچنان نقش اساسی خواهد داشت، اما به علت بی‌مهری و کم‌لطفی برخی مسئولین و مدیران بعضا میانی و اجرایی نسبت به دستاوردهای مثبت کار، این طرح در مسیر اجراء با اشکالات و ابهاتی نیز توأم بوده است، اشکالات و ابهاماتی که کم‌توجهی به آن می‌تواند کل نتایج ارزشمند این طرح را تحت‌الشعاع  قرار داده و حتی خود به بهانه ای برای سودجویان  در جهت افزایش قیمت مسکن تبدیل شود.

برخی از این مشکلات و ابهامات عبارتند از:

1- مدیر عامل محترم وقت شرکت توسعه و عمران پردیس (جناب آقای موسوی)، چندی پیش (بهمن ماه سال 1390) در جریان بازدید وزیر محترم مسکن و شهرسازی از پروژه مسکن مهر در شهر پردیس و در پاسخ به سوالات مطرح، قیمت ساخت مسکن مهر را 310 هزار تومان و قیمت زمین در شهر پردیس را برای قراردادهای 99 ساله رایگان و برای واحدهای تملیکی 120هزار تومان اعلام کردند که با این حساب در مجتمعهای10 طبقه ای با تقسیم قیمت زمین بین طبقات، قیمت هر متر برای هر نفر حدود13هزار تومان خواهد بود و چنانچه این مبلغ را بدون تقسیم بین اعضاء دریافت نمایند، مبلغ دریافتی برای هر متر معادل یک میلیون و دویست هزار تومان می شود و این در حالیستکه تا اوایل سال1390، در پردیس زمین با قیمت هر مترکمتراز300هزار تومان هم یافت می شد وتا اواخر سال نیز در مجاور همان مکان، زمین های شرکت توسعه عمران پردیس به طور آزاد در بنگاههای محل حدود متری430 تا500 هزار تومان خرید و فروش می گردیدو در نیمه اول که قرارداد اولیه برای خریداران تنظیم شد نیز آپارتمان کامل در فاز4پردیس با قیمت متری500 تا750 هزار تومان معامله می شد.

     اما نکته قابل تامل این است که بر خلاف وعده های اولیه، در حال حاضر با احتساب 25 میلیون تومان وام تخصیصی به اضافه 5/17 میلیون تومان دریافت نقدی به اضافه حدود2میلیون و 200 هزار تومانی که باید مجددا بطور نقدی پرداخت شود، (جمعا 447374000 ریال) قیمت تعیین شده برای هر متر از یک واحد تملیکی60 متری بیش از 745 هزار تومان منظور شده است، با این حساب چنانچه قیمت ساخت که 310 هزار تومان اعلام شده را از مبلغ مذکور کسر نماییم، قیمت زمین 435 هزار تومان می شود که چـون از همه اعضاء دریافت می گردد، در یک مجتمع 10 طبقه مسکن مهر بابت هر متر زمین، بالغ بر4 میلیون350 هزار تومان (یعنی حدود 10 برابر قیمت آزاد زمین در منطقه پردیس که نزدیک تهران و قیمت مسکن گرانتر از سایر شهرهای حاشیه تهران است) از اعضاء دریافت می شود (که ظاهر به جیب پیمانکاران محترم می رود) و حتی اگر خارج از روال جاری و معمول خرید و فروش مسکن در کشور، قیمت مشاعات و محوطه سازی و سایر موارد مشابه را هم بطور جداگانه به هزینه ساخت اضافه نماییم، باز قیمت در نظر گرفته شده برای زمین منطقی نخواهد بود.

     ضمنا برای یک واحد60 متری بیش از 26 متر مشاعات با قیمت حدود 530 هزار تومان محاسبه شده (برای واحدهای بزرگتر بیشتر) که این مقدار برای یک آپارتمان9 طبقه54 واحدی و فاقد حیاط که در یک زمین تقریبا480 متری ساخته شده و حدود4800متر زیر بنا دارد و بیشتر مساحت طبقه هم کف آن به انباری ها اختصاص یافته، حداقل1404متر (حدود 3 طبقه) خواهد بود!؟؟

     به اين موارد بايد دريافت حق شار‍ 250 هزار توماني توسط پيمانكاران، براي خانه هايي كه هنوز تكميل و تحويل نشده را نيز اضافه كرد.

     بنابراین اولا سوال این است که چرا برخلاف سیاستهای دولت محترم اینگونه عمل شده است؟ ثانیا با توجه به اینکه مبالغ واریزی افراد به حساب دولت ریخته نشده، وجوه به جیب چه کسانی رفته است؟ ثالثا چه مرجعی وچگونه مـازاد وجوه دریافتی ها را به خریداران عودت خواهد داد؟

2- نتایج بررسی های صورت گرفته حاکی از آن است که دولت محترم برای کمک به حل مشکل مسکن قشر آسیب پذیر جامعه، زمینها را با قیمت مصوب که بسیار ناچیز است در اختیار پیمانکاران (و گاهی با سوء استفاده برخی مدیران در اختیار واسطه ها) قرار می دهد، اما با اینکه به اعتراف آشکار و پنهان بسیاری از پیمانکاران محترم، حداقل یک سوم وجوه دریافتی برای ساخت مسکن مهر سود می باشد، لاکن به علت عدم توجه کافی مسئولین ذیربط به پیامــــدهای و جوانب واگذاری بی ضابطه کار به بخش خصوصی، نه تنها بعضا با اینگونه تخلفات مواجه می شویم، بلکه شاهد هستیم که گروهی از افراد مذکور با وقاحت تمام هزینه ساخت بیشتری را مـــطالبه می نمایند.

3- در سنوات گذشته خرید و فروش مسکن در کشور، بر اساس قیمت تمام شده (با احتساب مشاعات، محوطه سازی، آب و برق و گاز و …) انجام می شد و چون همه چیز از همان ابتدا محاسبه شده و روشن بود، طبیعتا از بروز مشکلات و منازعات احتمالی بین خریداران و فروشندگان جلوگیری می شد، اما اخیرا مسکن مهر و به تبع آن برخی از تعاونیهای مسکن علاوه بر قیمت اولیه اعلام شده، مجددا وجوهی را تحت عنوان هزینه مشاعات، محوطه سازی، بهسازی و امثال آن مطالبه می نمایند که جسارتا این روش با هر هدفی که باشد، نه تنها نوعی فریبکاری و توهین به شعور اجتماعی و افکار عمومی تلقی می شود، بلکه زمینه را برای سوء استفاده پیمانکاران و فروشندگان فرصت طلب تسهیل و افزایش شکایات و بروز مشکلات قضایی را تشدید می نماید.

     به عبارت دیگر نامشخص بودن قیمت قطعی واحدها، یکی از مهمترین معضلاتی به شمار می‌رود که به یک دغدغه‌ی جدی برای متقاضیان تبدیل شده است. زیرا از زمان آغاز به کار طرح مسکن مهر، در جریان مصاحبه‌های خبری مسئولین ذی‌ربط، مکرراً قیمت تمام‌شده برای متقاضی را از متری حدود 260هزار تومان تا 315هزار تومان متغیر اعلام کرده اند و اظهارات متناقض مسئولین و مدیران ذیربط و نیز مندرجات مورد تاکید در قرار دادها، مبنی بر دریافت هزینه‌های جانبی و یا افزایش10 تا 20 درصدی بابت نرخ تورم و سایر موارد مشابه نیز، بر این نگرانی‌ها دامن زده است.

5- علی رغم گذشت مدتها از زمان آغاز بکار مسکن مهر و ثبت نام اعضاء، در نحوه واگذاری پس از ساخت نیز آشفتگیهای بسیاری دیده می شود و دست اندرکاران نتوانسته اند واگذاری را بر اساس یک روال منطقی و امتیاز زمان و مبلغ واریزی و یا سایر شرایط مانند: تاریخ ثبت نام انجام دهند، بگونه ای که برای کسی که واحد بزرگتر درخواست نموده واحد کوچکتر و برای کسی که به علت مشکل مالی واحد کوچکتر درخواست نموده واحد بزرگتر اختصاص داده و از تعویض آن نیز اجتناب می نمایند و یا با یکی از دو نفری که دقیقا در یک زمان و یک ساعت ثبت نام نموده و در تمام مراحل وجوه مربوطه را همزمان واریز نموده اند، قرار داد بسته اند و برای نفر دیگر چندین ماه بعد قرار داد منعقد شده است.

     این در حالیستکه می توانستند و هم اکنون نیز می توانند همانند روش بانکها برای قرعه کشی، از یک نرم افزار مناسب استفاده و حتی به شکل دستی برای محاسبه امتیازات و تعیین اولویتها اقدام نمایند.

6- به نظر می‌رسد نادیده انگاشتن برخی از ضوابط برای تسریع در کار و همچنین ضعف نظارتی و استفاده از پیمان‌کاران بعضا ناوارد و کم‌تجربه نیز سبب شده تا نه‌تنها اجرای طرح‌ها با تأخیر مضاعف مواجه شود، بلـــکه گاهی ساده ترین اصول و ضوابط ساختمان‌سازی و استانداردهای معمول و ضروری نیز رعایت نشود و همین مسأله، بروز حوادثی مانند فروریختن پروژه‌ی مسکن مهر در استان همدان و اصفهان یا بندرعباس را به دنبال داشته و احتمالا پس از بهره برداری نیز سایر مشکلات مانند: نواقص سیستم روشنایی و تاسیساتی را آشکار خواهد نمود.

7- همانگونه که اشاره شد، شنیده ها و اخبار چندی پیش رسانه ها مبنی بر فرو ریختن چند واحد مسکن مهر در دو نقطه از کشور حاکی از آن است که کیفیت ساخت و مصالح مورد استفاده نیز، در اکثر موارد قربانی کاهش قیمت تمام‌شده گردیده و این موضوع، علاوه بر نمای ساختمان‌ها که با استفاده از ارزان‌ترین محصولات ناپایدار تهیه شده، در رابطه با مصالح مورد استفاده در داخل منازل نیز کاملاً مشهود است و تقریبا در تمام موارد کاهش قیمت به اندازه ای مورد تأکید قرار گرفته که نه تنها کیفیت مصالح را تحت تأثیر قرار داده، بلکه منجر به حذف پارکینگ، آسانسور و حتی انباری از برخی ساختمان نیز شده است.

     صرفه جويي در حدي صورت گرفته كه علاوه بر بكار بردن كاشي و سراميك درجه 3 و رنگ نامتعارف (رنگ مخصوص انباري و زيرزمين)، كفشور كف آشپزخانه را نيز حذف كرده اند و چنانچه واحدها به هر علتي مثلا جوش آوردن پكيج يا شكستنن لوله آب، دچار آب گرفتگي شوند، محلي براي خروج آب وجود ندارد.

8- علاوه بر تعویق پی‌درپی زمان تحویل برخی پروژه‌ها و یا اظهار بی‌اطلاعی مسئولین ذیربط از زمان تحویل منازل، نامشخص‌بودن نحوه‌ی تأمین خدمات جانبی مانند: آب، برق، گاز، فاضلاب، محوطه‌سازی، در این مجتمعها نیز مشکل دیگری است که معمولاً با نگرانی متقاضیان همراه است و نیاز به پاسخ‌گویی صریح و روشن دارد.

9- در بسیاری از پروژه‌ها نیز بر اثر تعجیل در اجرای طرح، انتخاب مکان اجراء و اقدام به ساخت، قبل از امکان‌سنجی برای تأمین تأسیسات زیربنایی مانند: آب، برق، گاز، فاضلاب، تلفن، راههای ارتباطی و امثال آن و حتی مسجد، مراکز تجاری،  پارکینگ و بخصوص مدرسه و سایر مراکز آموزشی و فرهنگی شروع شده است و علاوه بر اشکالات ناشی از تعجیل بیش از حد در کار، هم‌اکنون تأمین خدمات جانبی را با مشکل جدی و در نتیجه تأخیر در تحویل منازل مواجه نموده است.

10- بنا بر اظهارات برخی پیمانکاران، متأسفانه تعداد معدودی از مدیران فاسد نفوذی در دستگاههای مرتبط نیز در جریان واگذاری کار به شرکتهای انبوه ساز، با واگذاری کار به واسطه ها و سهم‌خواهی غیر قانونی از آنان (به خصوص از پیمان‌کاران تازه کاری که فاقد ظرفیت‌های لازم برای اجرای پروژه‌های بزرگ هستند)، باعث افزایش قـــیمت تــمام‌شده‌ی واحدهای ساخته‌شده شده اند، به گونه‌ای که در برخی از موارد به ازای هر متر مربع از مجتمع هایی که به پیمان‌کاران یا واسطه ها واگذار شده، بین 10 تا 25 هزار تومان دریافت کرده اند.

11- مسئولین ذیربط، هرازگاهی نرخ سودهای متفاوتی را برای وام مسکن مهر اعلام می‌نمودند. به عنوان مثال وزیر محترم مسکن در یکی از مصاحبه‌هایشان در سال 90 وام را قرض‌الحسنه اعلام کردند، رئیس محترم بانک مرکزی نرخ 11درصد را تعیین نمودند و هریک از دیگر مسئولین ذیربط نیز مبالغ متفاوتی را به عنوان نرخ سود بیان می‌کردند و در نهایت نرخ سود وام در شهر و روستا متفاوت اعلام شد و این مسأله سبب شد تا هزینه بیشتری به شهرنشینان مسکن مهر تحمیل شود.

12- مجموعه این عوامل و نیز قیمت گذاری غیر کارشناسی هزینه ساخت و زیاه خواهی برخی از پیمانکاران، باعث شده تا سرانجام علی رغم مخالفت رئیس جمهور محترم، هزینه قیمت تمام شده مسکن مهر در سال 1391 به شکل کاملا غیر منطقی افزایش و بر میزان تورم در بخش مسکن افزوده شود.

در پایان امید است، هرچه سریعتر تدابیر لازم برای رفع ابهامات و اشکلات مذکور از سوی مسئولین محترم دولت عدالت محور و خدمتگذار اندیشیده و ضمن عودت وجوه دریافتی اضافی، دغدغه‌های متقاضیان در اسرع وقت برطرف گردد.

از آنجا که مسئولین محترم وزارت مسکن و شهرسازی و نیز شرکت توسعه و عمران پردیس و سایر مسئولین ذیربط تا این تاریخ از ارائه پاسخ در مورد نامه های ارسالی در رابطه با موضوع فوق اجتناب نموده اند، لذا موارد همراه با 4 برگ تصویر یکی از قراردادهای اخذ شده، جهت درج در روزنامه وزین کیهان حضورتان ارسال می گردد (خواهشمند است از درج مشخصات خریدار اجتناب شود).

                                                                                                                          احمد رضا هدایتی

                                                                                                                                    15/2/91