پیشنهاد به آقای مهندس ضرغامی رئیس محترم سازمان صدا و سیمای (رسانه ملی) جمهوری اسلامی، پیشنهاد و انتقاد در مورد موضوعات مختلف

بسمه تعالي

جناب آقاي مهندس ضرغامی، رئيس محترم صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران :

با سلام و احترام و آرزوي توفيق روز افزون براي تمامي خدمتگذاران به نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران، بويژه جنابعالي و همكاران محترم و سخت كوشتان در سازمان صدا و سیما، جسارتا بدون مقدمه از شما خواهش می کنم، قبل از مطالعه این نامه، نگاهی به امکانات و تجهیزات موجود در اتاق خود بیندازید؛ چند درصد از امکانات مذکور حاصل دستاوردهای پژوهشی دانشمندان ایرانی یا حتی تولید داخل کشور است؟ حتما شما هم در فرآیند امور با مسائلی مانند استاندارد سازی فعالیتها، طرحها و برنامه ها مواجه بوده اید، اما حتما شما هم تابحال از خود سوال کرده اید؛ چرا در کشوری مانند ایران که از ظرفیتهای بسیار بالای علمی و حتی اقتصادی در موضوعات و ابعاد مختلف برخوردار است، هنوز در اکثر موارد به جای تولید علم و محصولات بومی، وارد کننده و مصرف کننده بوده و یا چرا الگوها، شاخصه ها و معیارهای علمی و…، غیر ایرانی باید مرجع و مبنای تایید و تصویب طرحها و برنامه ها قرار گیرد و به عبارت دیگر با وجود این همه استعداد علمی، چرا ما هنوز نتوانسته ایم موقعیت و هویت فراموش شده خود را بعنوان مهد علم و تمدن ایرانی و اسلامی، احیاء و به مرجعی برای دیگران تبدیل شویم؟

بدیهی است علت را می توان در عوامل مختلف جستجو نمود، عواملی که رفع و حل آنها ممکن است به تدوین استراتـــــژیهای ویژه، بــرنامه ریزی های خاص، زمـــانهای طولانی و هـــزینه های فراوان نیاز داشته باشد، اما سوال مهم اینستکه سهم و نقش هر یک از دستگاهها در این زمینه چیست؟

در همین راستا و بمنظور کمک به تسریع در دستیابی به جایگاه واقعی انقلاب اسلامی و همچنین در جهت رفع نیازمندیها، کمبودها و مشکلات موجود در بخشهای مختلف صدا و سیما، به پيوست شش برگ حاوی تعدادی پيشنهاد كه حاصل ملاحضات، بـرداشتها و شنيده هاي اينجانب از عملکرد آن دستگاه بوده و بعضا در سنوات گذشته و به طرق گوناگون در مسئولین ذيربط سازمان قرار گرفته، مجددا تكميل و جهت استحضار و اقدام مقتضي تقديم مي گردد، از آنجا که ممکن است برخی از موارد احیانا تکراری یا جزئی به نظر برسد، پیشاپیش عذر خواهی نموده و در عین حال اميدوار است، قابل استفاده بوده و مورد بهره برداري قرارگيرد.

پیشنهادات و سوالات مورد نظر در مورد نقش صدا و سیما در توسعه کشور

بدیهی است که صدا و سيما بويژه تلويزيون نقش اساسي در ترويج و توسعه علمی، فرهنگي و اجتماعی کشور داشته و ارائه هرگونه برنامه، بويژه فيلم هاي تلويزيوني مي تواند، تغییرات و تحولات قابل توجهی را در ابعاد مختلف در جامعه به همراه داشته باشد .

در این راستا اگر چه تاثیرات مثبت برنامه های فعلی رسانه ملی در فرهنگ سازی و رفع مشکلات و معضلات فرهنگی انکار ناپذیر است، اما در عین حال باید پذیرفت که ترویج و رسوخ برخی معضلات فرهنگی موجود در جامعه نیز بطور مستقیم یا غیر مستقیم، ناشی از پخش برنامه های غیر همگون با فرهنگ ایرانی اسلامی از سوی صدا و سیما ویا غفلت وکم توجهی به برخی از نیازهای اساسی و اولویت دار می باشد.

بعنوان مثال: با جرات مي توان مدعي شد كـه به اصطلاح، گيس گذاشتن و بستن موي سر توسط مردان، پس از نمايش سريال سرزمين شمالي يا احتمالا (شمال60) از سيماي جمهوري اسلامي در سالهای اخیر، شكل عادي بخود گرفته و عموميت يافته است ( اگرچه این عمل في نفسه مشکل شرعی و قانونی ندارد اما… ) و بسیاری از اصطلاحات جدید نامانوس و بعضا منفی رایج در جامعه نیز حاصل نمایش سریالهای طنزی است که از تلویزیون پخش شده است، همچنین بخش عمده افزایش خشونتها و دستیابی سارقان به روشهای جدید برای سرقت را می توان حاصل نمایش فیلمهای پلیسی صدا وسیما دانست ، ترویج غیر مستقیم تجمل گرایی در فیلمهای ایرانی و موارد متعدد ديــگري را نيز مي توان برشمرد كه همگي مويد اثرات انکار ناپذیر منفی برخی از برنامه هاي تلويزيوني در جامعه می باشند.

اگر چه ممكن است در تبادلات فرهنگي، برخي از مفاهيم فی نفسه، ناهنجاري خاصي را به همراه نداشته باشد اما بديهي است كه فلسفه تقليد در بسياري از افراد ، صرفاً ايجاد تنوع در روشهاي زندگي نيست ، بلكه گروهي از افراد جامعه در يك اقدام هماهنگ يا لجبازي نامعقول بطور آگاهانه يا بعضا ناآگاهانه، مترصد آن هستند تا با استفاده از هر فرصتی و یا با بهره بردن از هر خلع فکری و فرهنگی، دشمنان اين مرز بوم را براي ترويج فرهنگ غلط غربي همراهي كنند و لذا مقابله با تبعات اين پديده، مستلزم تامل بيشتر در تهيه، توليد و ارائه برنامـه هاي تلويزيوني و استفاده بهینه از این فرصت ارزشمند مي باشد و ایـــن در حالیستکه در این رابطه برنامه های صداوسیما بعنوان سفیر و معرف چهره ی ایران اسلامی، با انتظارات و مطالبات مردمی و آنچه که باید باشد، فاصله قابل توجهی دارد، ولذا پيشنهاد مي شود اين نكته مورد توجه بيشتر قرار گيرد .

بدیهی است که، متقابلا هيچكس نمي تواند منكر آثار مثبت فيلمها ارزشمندي مانند: سريالهاي مذهبي امام علي (ع)، تنهاترين سردار، ولايت عشق، مردان آنجلس، نردبان آسمان، مريم مقدس، سالهای مشروطه و فيلمها و سريالهاي ماه رمضان، انيميشنهاي تاريخي و مذهبي توليد صدا و سيما و يا حتي فيلمي مانند؛ در پناه تو كه باعث تروج نوعي از چادر موسوم به چادر مريمي (كه تا مدتها بعنوان يك الگوي جديد مطرح بود)، بشود، لذا پيشنهاد مي شود توليد اينگونه فيلمها كه تقريبا تمام سلايق را جذب خود مي كنند، افزايش و تداوم يابد.

لذا با تشكر مجدد از تلاشهای ارزشمند مسئولين محترم صدا و سيمای جمهوري اسلامي ايران، برای توسعه كمي و كيفي شبكه های راديويي و تلويزيوني در سالهاي اخير، از آنجا كه حضرتعالي به اين مساله اشراف كامل داريد، از توضيح بيشتر اجتناب و جسارتا به عنوان یک شهروند، برخي پیشنهادات مورد نظر، در قالب چند سوال مطرح مي گردد .

1- با توجه به اینکه در حال حاضر مخاطبین اکثر برنامه های صدا و سیما خواسته یا ناخواسته، شامل افراد بعضا دارای زندگی پر ذرق و برق شهری هستند، لذا به نظر جنابعالی سهم قشر متوسط و محروم جامعه که اکثریت جمعیت کشور را شامل می شوند و بخصوص جمعیت بیش از 60 درصدی روستاها که تولید بخش عمده محصولات کشاورزی کشور را بر عهده دارند، از برنامه های فعلی صدا و سیما در چه حد می باشد؟

2- نظر به اينكه حضرت امام (ره)،كشاورزي را محور توسعه معرفي نموده و مقام معظم رهبری (دامه) برآن تاکید کرده اند و با توجه به اینکه محصولات كشاورزي مي توانند به عنوان يكي از اساسي ترين نيازهاي جامعه، اهميت فراوانی در كاهش وابستگي ها داشته باشند، چرا صدا و سيما مانند سایر موضوعات تا بحال براي ايجاد يك شبكه تلويزيوني ( شبكه كشاورزي، شبكه روستا و…) كه مي تواند در زمينه هاي مختلف مانند: كشاورزي مكانيزه، باغداري، زنبورداري، پرورش آبزيان، مرتع داري، جنگلداري، آبخيزداري، دامداري، پرورش طيور و صدها مورد ديگر فعالیت و فيلمهاي آموزشي، مستند، يا حتي سريال و فيلم هاي سينمايي مرتبط با بخش کشاورزی تهيه و توليد نمايد، اقدام نكرده است؟ بديهي است كمك به ترويج و توسعه كشاورزي و استفاده بهينه از منابع موجود در اين زمينه مي تواند نتايج و پيامدهاي مثبت فراواني را برای کشور به همراه داشته و حتي منجر به معكوس شدن روند مهاجرت به شهرها و کاهش نرخ رشد بیکاری در کشور شود؟

3- در حال حاضر اكثر برنامه هاي تلويزيوني به جز شبكه آموزش، شبكه قرآن و شبكه خبر كه جنبه آموزشی، فرهنگی و اطلاع رساني داشته ودر رفع نیازهای فرهنگی جامعه موفقتر عمل کرده اند، به نظر مي رسد سایر شبکه های صدا و سيما به جاي پرداختن به برنامه هاي هدفمند، فرهنگ ساز، تاثير گذار و بنيادين (همانند قبل از انقلاب شکوهمند اسلامی)، به نوعي گرفتار برنامه هاي صرفا سرگرم کننده، سطحي و کم محتوا شده اند و لذا اين سوال مطرح است كه چرا صداوسيما از اين ظرفیت بسیار خوب برای رشد همه جانبه جامعه در ابعاد مختلف، غفلت و براي تعميق و تحكيم دستاوردهاي انقلاب اسلامي و ترويج علم و دانش و توسعه فرهنگ و ارزشهاي اسلامي و انقلابي، استراتژی مدون و مشخصي ندارد؟

4- چرا علیرغم اثربخشی فوق العاده همزمانی صوت و تصویر، صدا و سیما تابحال برای تهیه کامل قرآن مصور با استفاده از فیلمهای مستند و سینمایی و … اقدام نکرده است.

5- چرا صدا و سيماي جمهوري اسلامي براي معرفي اجمالي اسلام و همچنين ظرفيتها، توانمنديها، پيشرفتها و ساير دستاوردهاي جمهوري اسلامي در زمينه هاي مختلف علمي، اقتصادي، اجتماعي، سياسي، فرهنگي، ورزشي و… در قالب فيلم هاي مستند كوتاه و يا حتي فيلم هاي بلند سريال گونه و نمايش آنها از طريق ماهواره، سايتهاي اينترنتي و شبكه هاي تلويزيوني ساير كشورها اقدام جدي نكرده است، بعبارت ديگر آيا صدا و سيما نمي تواند با اجاره کانالهای تلویزیونی کشورها مختلف و یا از طریق جهانگردان خارجي يا كساني كه قصد مسافرت به خارج از كشور را دارند، چهره واقعی اسلام و انقلاب اسلامي را در يك نگاه اجمالي به جهانیان معرفی و اثرات تبليغات غير واقعي دشمنان را كاهش دهد؟

6- بدیهی است که که بخصوص در این مقطع از تاریخ انقلاب اسلامی، مردم بیش از هر زمان دیگری نیاز به آرامش و امید به آینده ای بهتر دارند و قطعا ارائــه گزارشهای مقایسه ای و در عین حال شفاف، صریح، صادقانه و در عین حال ساده و قابل فهم برای عموم جامعه از دستاوردهای عظیم عینی و عملی انقلاب اسلامی نسبت به سایر کشورهای مشابه و هم سطح و بخصوص وضعیت قبل از انقلاب اسلامی، همراه با طرح برخی از نارسائیها و اقدامات در دست اقدام مسولین، نقش اساسی در پاسخ به انبوه سوالات مطرح در جامعه و رفع ابهامات و همچنین ایجاد تحرک و تلاش بیشتر برای سازندگی کشور دارد، بنابراین سوال اینستکه چرا صدا و سیما با توجه به رسالت خود به عنوان رسانه ملی، بطور جدی و حرفه ای در این زمینه اقدام نمی کند؟

7- بنده شنيده ام كه در سایر کشورها تهيه كنندگان برای تهیه و توليد فيلم، موظفند علاوه بر عوامل فني و اجرايي، از متخصصين مسائل مربوط به جامعه شناسي، روانشناسي، كارشناسان مسائل ديني و فرهنگي و ساير كارشناسان مؤثر در تهيه فيلم نیز استفاده نمايند، لذا سؤال اين است كه چرا در معرفي فيلمها یا برنامه هاي راديويي و تلويزيوني از تخصص ودانش اين افراد كمتر استفاده مي شود؟

8- چرا صدا و سيما براي استفاده مناسب از شیوه های آموزشی مستقيم و غير مستقيم و فرهنگ سازي در زمينه ها مختلف مورد نیاز عمومی جامعه مانند: تحقيق و پژوهش و مطالعه، ترويج فرهنگ و هنجارهاي اجتماعي، حفاظت از بيت المال، نظارت و محاسبه نفس و اعمال شخصی، امر به معروف و نهی از منکر، وجدان کار در هر نوع فعالیت، مبارزه با شایعه پراکنی، حساسيت نسبت به فعاليتهاي عوامل بيگانه در داخل كشور، مقابله با تهاجم فرهنگی و جنگ روانی دشمن، خودداری از بی تفاوتی نسبت به معضلات اجتماعی بویژه گرانی، انعطاف پذیری در برابر مشکلات زندگی و استقامت و ایستادگی در برابر افراد فرصت طلب و متخلف و گذشت و ايثار در فعاليتهاي اجتماعي، نوعدوستي، توجه به فرهنگ ترافیک و ساير موضوعات مشابه و فرهنگ سازی و برانگيختن انگيزه وغيرت ملي و ديني مردم در اين زمينه ها، بطور حرفه ای و به اندازه كافي فعال نيست.

به عنوان مثال؛ چرا در حاليكه صدا و سيما مي تواند با تهيه برنامه هاي مناسب با برخي ناهنجاری هاي موجود مانند: کـــم توجهی به آداب و ارزشهای اسلامی، بي توجهي درنگهداري بيت المال، خسارتهای جبران نا پذیر تخریب جنگلها و آلوده سازی محیط زیست، آثار مخرب پارتي بازی و رشوه، نزاع و درگيريهاي ناشي از بروز مشكلات زندگي شهري، تردد از روي فضاي سبز معابر و پاركها ، تخريب گوشی هاي تلفن عمومي، پاره كردن صندلي اتوبوسها، ريختن زباله در معابر، آثار سوء مزاحمتهای تلفنی ،…….. فرهنگ سازی كند، از پرداختن به اين موضوعات غفلت و بيشتر به جنبه سرگرم کنندگی برنامه ها می پردازد ؟

9- چرا صداوسيما علي رغم دسترسي به منابع و داستانهاي غني اسلامی مانند: انواع روايات و داستانهاي اسلامي و قرآنی و يا داستانهاي ملي و اصيل ایرانی مانند: شاهنامه، از آنها براي تهیه نمايشنامه، فيلم و برنامه هاي راديو تلويزيوني در حد مطلوب و مستمر و بطور جدی استفاده نمي كند، در حاليكه كشوري مانند تركيه با حكومتي لائيك، با تهیه فيلمي مانند: (کلید اسرار) بعنوان مجموعه ای مذهبی و يا ژاپن با فيلمي مانند: (جنگجويان كوهستان) بعنوان فیلمی طنز وسرگرم کننده، توانسته اند، مخاطبين زيادي را متناسب باسلایق اقشارمختلف،به خود جلب نمايند، توليدمي كنند.

10- چرا علي رغم وجودطبيعت متنوع وگسترده درخشكي وحتي درآبهاي ايران، صدا و سيما در زمينه تهيه و ساخت فيلم هاي مستند از طبيعت و حيات وحش و آبزيان ايران فعال نيست ومعدود فیلمهای موجود دراین زمینه اینقدرغیرحرفه ای، پراکــنده وکم محتوا تهیه می شوند؟ سوال دیگر اینکه جایگاه تهیه و تولید برنامه و فیلمهای علمی و علمی تخیلی در برنامه های صدا و سیما کجاست؟

11- جايگاه سرودهاي حماسي، برانگیزاننده كه شور و نشاط انقلابي و رغبت و رقابت سازنده ايجاد كند، در صدا و سيما كجاست؟ چرا به جاي و يا حداقـل در كنار ترانه هاي عاشقانه، از شعرهاي حماسي و انقلابي (مانند سرودهاي مورد استفاده در ابتدای انقلاب، اما متناسب با نیاز روز جامعه) برای ترغیب و تشویق مردم به همدلی ومشارکت در سازندگی کشور و توسعه علمی و پیشرفت درزمینه های مختلف و…،كمتر استفاده مي شود؟

12- چرا در بسیاری از فیلمهای صدا و سیما هرچه بدبختی، فقر، مشکلات اجتماعی و خانوادگی و فقر فرهنگی وجود دارد، گریبانگیر خانوادهای مقید به ارزشها دینی و عمدتا استفاده کنندگان از نمادهای مذهبی (خانمهای چادری یا آقایان دارای محاسن) است و بالعکس خانمهای استفاده کننده از مانتو و خانوادهای نه چندان مقید به مسائل شرعی که در آنها هیچ اثری از فضای معنوی و اعمال مذهبی حتی در حد نماز خبری نیست، خوشبخت و در آرامش جلوه داده می شوند و بعبارت دیگر چرا در فیلمها این موضوع مورد غفلت قرار گرفته است؟ اصولا چرا جای نمادهای اسلامی در سایر فیلمهای رسانه اینقدر کمرنگ است؟

13- علت این همه اصرار صدا و سیما برای پخش فیلمهایی که دارای گرایشهای فمنیستی و زن سالارانه است و خانمها بعنوان مدیر و رئیس گروهی از مردان ایفای نقش می کنند، بخصوص در فیلمهای خشونت بار پلیسی چیست؟ آیا براستی مسئولین محترم صدا و سیما از عوارض و پیامدهای منفی دراز مدت و کوتاه مدت جابجایی نقش زن و مرد در جوامع غربی بی خبرند، یا ناخواسته در معرفی نقش ارزشمند زن در جامعه و خانواده دچار افراط و تفریط شده و مسیر نادرست را برگزیده اند؟

14- این درست است که با پیشرفت جامعه ابزارها و روشها و به تبع آن انتظارات جوانان از خانواده ها و جامعه تغییر یافته، اما اولا این تغییر متناسب یا شرایط هر دوره استمرار داشته و اختصاص به زمان خاصی نداشته است، ثانیا اصول و مبانی ارزشی و اعتقادی که تغییر نکرده است، ثالثا تغییر ابزار و روشها که نیاید باعث حذف ارزشها و اصول اخلاقی شود، پس علت این همه افراط و تفریط در برنامه ها و فیلمهای صدا و سیما برای اثبات فاصله بین نسل جدید و قدیم و دامن زدن به توقعات بعضا غیر منطقی و نابجا در این قشر که باید فکر و ذهنشان متوجه کار و تلاش و دانش و علم اندوزی باشد، چیست؟ به عبارت دیگر چرا صدا سیما بجای اثبات ضرورت حفظ کانون خانواده و ایجاد تعادل و توازن منطقی در انتظارات جوانان، برعکس عمل می کند؟

15- چرا صدا و سیما با همکاری سایر دستگاههای ذیربط، برای طـراحي روشها و تهيه برنامه هاي شاد، مفرح، مشروع ومنطقي، بمنظور جايگزيني بجاي برنامه هاي غير قانوني، نامشروع و مطرود مورد استفاده در مجالس شادي و فرهنگ سازي نوين در اين زمينه از طريق ساخت فيلمهاي مختلف و يا ساير روشهاي قابل اجرا و فراگير (برنامه هاي جايگزين و جديد، بجاي نبايدها و محدوديتهای شرعی، عرفی و قانونی)، اقدام نمی کند.

16- آیا سیمای جمهوری اسلامی نمی تواند، با توجه به شمولیت بیشتر و تاثیر گذاری بهتر، همانند صدای جمهوری اسلامی، برای کارآفرینی ومعرفی مشاغل واجد شرایط برای سرمایه گذاری، برنامه ای مشابه برنامه های ارزشمند رادیو تجارت را تهیه و ارائه نماید؟

17- علت این همه تبلیغ برای ترویج مصرف گرایی، آنهم در سال اصلاح الگوی مصرف و برای کالاهای عمدتا تجملاتی و غیر ضروری خارجی در صدا و سیما چیست؟ آیا صدا سیما نباید در کنار منافع خود، مصالح و منافع مردم و کشور را هم مورد توجه قرار دهد، به عبارت دیگر برای رسانه ملی، کسب درآمد به چه قیمتی معقول و منطقی است؟ آیا این تبلیغات وسیع بخصوص در مورد کالاهایی که تولید مشابه داخلی هم دارد، باعث تعطیلی صنایع بخصوص صنایع نوپای کشور نمی شود؟ آیا صدا و سیما رسالت آموزشی خود را فراموش کرده است؟

در مجموع با توجه به اينكه فرهنگ سازي و نهادينه سازي آن در جامعه مستلزم همه جانبه نگري در تهيه و توليد برنامه ها با نگاه به پیامدهای مثبت و منفی آن در آينده است، لذا پيشنهاد مي شود در كنار توسعه كمي صدا و سیما، ايجاد شبكه و تهيه برنامه در مورد مسائل و نيازهاي اساسي، بنيادين و دراز مدت کشور مانند: ترویج و نهادینه سازی ارزشهای اسلامی و ایرانی و ارزشها و آموزه های دینی و اجتماعی مانند: تروج فروع دین، تاکید بر وجدان کار و فرهنگ کار و تلاش، توسعه فعالیتهای علمی و تحقیقاتی، نهادینه سازی فرهنگ شهرنشینی و بخصوص توسعه کشاورزی نيز بطور جدی در دستور كار قرارگيرد.

بديهي است، با آگاهی از حجم کارهای انجام شده و در عین حال مورد نیاز و عقب مانده و با عنایت به انبوه مشکلات و کمبودهای فرهنگی موجود، هدف از طرح مسائل فوق زير سؤال بردن اقدامات ارزشمند و بسیار گسترده سازمان در چند ساله اخير نبوده، بلکه هدف صرفاً جلب توجه مسئولين محترم به اولويتها و ساير نيازهاي كشور و جامعه مي باشد.

احمدرضا هدایتی

کارشناس ارشد مدیریت

15/7/86