اگرچه بهرغم توصیهها و رهنمودهای مکرر رهبر معظم انقلاب (دامت برکاته) تا این لحظه به علت کمکاری دستگاههای ذیربط، طرح مسجد تراز انقلاب به نتیجه مطلوب و موردانتظار نرسیده است، اما جای خرسندی فراوان است که در کشور افراد دغدغهمندی وجود دارند که در حد بضاعت خود با انجام اقدامات خلاقانه و متفاوت و حتی اقدام برای تهیه سند چشمانداز، تنظیم سند راهبردی و طراحی نقشه راه در این مسیر گام برمیدارند.
البته تردیدی وجود ندارد که اقدامات صورت گرفته توسط مساجد و سایر متولیان ذیربط عرصه فرهنگی، کمیت و کیفیت برگزاری مراسماتی مانند؛ هیئتهای مذهبی در ایام ماه محرم و ماه رمضان و سایر ایام و همچنین پدیدههای نوظهوری نظیر حضور جوانان در مراسم اعتکاف، برگزاری حج دانشجویی و دانشآموزی و یا حتی اقداماتی مثل اعزام گروههای جهادی و برگزاری جشنهای مذهبی با کمک مساجد و هیئات مذهبی پس از انقلاب به شکل کاملاً محسوسی افزایش یافته است.
با این حال همانگونه که اشاره شد، تقریباً اجرای هیچیک از اقدامات مذکور باعث تحول فراگیر در این عرصه نشده است و نتوانسته در حد مطلوب و موردانتظار از گسترش ناهنجاریهای اجتماعی جلوگیری نموده و به جذب و حضور گسترده، فراگیر و مستمر آحاد مردم در مساجد منتهی شود، بنابرین در بیان علت کار سؤالات متعدد و متنوعی به ذهن متبادر میشود که شاید بتواند به حل مشکل در این زمینه کمک نماید.
- برخی افراد مشکل را در کمبود منابع مالی خلاصه میکنند، اما در این رابطه سؤال قابل طرح این است که پس راز موفقیت شخصیتی مانند شیخ زکزاکی در جذب مردم به سوی اسلام شیعی در یک کشور آفریقایی با کمترین امکانات و مواجهه با انواع فشارها و تهدیدات امنیتی چیست؟
- ریشه ایمان قوی و نهادینه شدن آموزههای اسلامی بین مردم یمن چیست؟ چرا فقر مالی و همچنین تهدید و تهاجم دشمن نتوانسته خدشهای در آن ایجاد کند و نقش مساجد، علما و مسئولین این کشور در ایجاد، حفظ و گسترش این شرایط کدام است؟
- شهید بهشتی بین سالهای ۱۳۴۳ تا ۱۳۴۸ و در اوج خفقان نظام ستم شاهی چگونه توانست مرکز فرهنگی ایران در هامبورگ آلمان که یک مسجد بود را به یکی از فعالترین مراکز فرهنگی اسلامی با بیشترین مخاطب تبدیل نماید؟
- چطور میشود که گروهی تروریستی مانند داعش میتواند افکار الحادی و شیطانی خود را به مخاطبینش القاء کند و افراد مختلف را از سراسر جهان به سوی خود جذب نماید و حتی آنها را مجاب به عملیات انتحاری نماید، اما ما در اثبات حرف حق و جذب نیروهای خودی در حد موردانتظار عمل نکردهایم؟
- ریشه و علت اصلی ناکامیهای ما در این زمینه چیست و راهبردها و راهکارهای رهایی از این مشکل کدامند؟
- چرا در حالی که در اروپا هر روز بر تعداد خانمهای محجبه افزوده میشود، در ایران اسلامی حجاب و عفاف هر چند محدود اما روند معکوس دارد و مساجد نتوانستهاند در این زمینه کار مؤثری انجام دهند.
- چرا اُنس و اُلفت لازم و موردانتظار بین روحانی مسجد با نوجوانان و جوانان و ایضاً خانوادهها و سایر اقشار و اصناف مستقر در محلات وجود ندارد؟
- عوامل جذب جوانان به مساجد و متقابلاً عواملی که باعث دور شدن آنها از مساجد و محیطهای مذهبی میشوند کدامند؟
- آیا واقعاً جاذبههای مادی و تأمین منابع مالی میتواند بهتنهایی مشکل را برطرف کند یا باید در جستجوی علتهای ریشهای بود؟
- علت عملکرد جزیرهای و پراکنده مساجد چیست؟ کدام نهاد و یا شخص مسئول ساماندهی و هماهنگی بین مساجد است و چرا تاکنون کار قابل توجهی در این زمینه صورت نگرفته است؟
- علت ناتوانی مساجد در استفاده از ظرفیت منابع مهمی نظیر؛ قرآن، نهجالبلاغه، صحیفه سجادیه و امثال آن برای نشر و گسترش آموزههای اسلامی چیست؟
- نقش علما در تبلیغ و ترویج دین چیست و آیا این خواسته میتواند با اکتفا به استقرار در مساجد و بدون رجوع به اقشار و اصناف اتفاق بیفتد؟
- آیا کارهای جزیرهای، پراکنده، غیرمستمر و فاقد پشتوانه علمی و منطقی میتواند دستاندرکاران دلسوز و ایثارگر این عرصه را به سرمنزل مقصود برساند؟
- آیا با توجه به شبیخون فرهنگی و جنگ ترکیبی و همه جانبه دشمن، وقت آن نرسیده تا به شکل هماهنگ و یکپارچه با استفاده از نظر کارشناسان خبره متعهد و متخصص در حوزههای مختلف علوم دینی، جامعهشناسی، روانشناسی، جنگ شناختی و سایر تخصصها طرحی کاربردی، هدفمند، پایدار، آیندهنگرانه و اصولی تهیه و اجرا شود.
برخی از مهمترین علل اصلی ناکامی در این زمینه:
دلایل خُرد و کلان متنوع و مختلفی در این رابطه قابل برشماری است که برخی خود معلول عوامل بزرگتر و مهمتری هستند که معمولاً مورد غفلت واقع میشوند، برخی از مهمترین این عوامل عبارتند از؛
- بیشک هجمه سنگین و بیسابقه نظام سلطه در عرصه فرهنگی که رهبر معظم انقلاب از آن بهعنوان شبیخون فرهنگی نام بردهاند، یکی از علل اصلی بروز ناهنجاریها در این عرصه محسوب میشود. چرا که بهعنوان مثال راهاندازی دهها شبکه تلویزیونی برای استحاله فرهنگی مردم یک کشور در طول تاریخ سابقه نداشته و ندارد، در حالی که بیگانگان علاوه بر استفاده از انواع ابزارهای فرهنگی و رسانهای مانند فضای مجازی، تاکنون حدود ۱۶۰ شبکه تلویزیونی فارسی زبان علیه ایران اسلامی ایجاد کردهاند.
- دامن زدن به مشکلات راست و دروغ و بزرگنمایی و سیاهنمایی آنها توسط دشمنان و مزدوران داخلی و خارجی آنها نیز نهتنها در پارهای از موارد زمینه یأس و ناامیدی افکار عمومی را فراهم نموده است، بلکه میزان مشارکت و همراهی مردم با مسئولین در برخی عرصهها را نیز تقلیل داده است.
- ناکارآمدی و ضعف نظام تعلیم و تربیت عامل بسیار مهم دیگری است که سبب شده تا اثربخشی اقدامات رسانهای و ضدفرهنگی دشمنان افزایش پیدا کند و متقابلاً مصونیتبخشی اقدامات فرهنگی مساجد، هیئات مذهبی، دستگاههای دولتی و مؤسسات مردمی کمرنگ و کماثر شود.
- نقش افراد نفوذی در سیستم و ایضاً ناکارآمدی و بعضاً بیتفاوتی و عملکرد ضعیف برخی از مسئولین که عمدتاً ناشی از ضعف اعتقادی آنهاست، نکته دیگری است که در پارهای از موارد سلب اعتماد عمومی را در پی داشته و مانع از همراهی مردم در همراهی با مسئولین و متولیان بخش فرهنگی اعم از مردمی یا دولتی شده است.
- قطعاً در این زمینه باید از کمکاری و تا حدودی بییرنامگی حوزههای علمیه و مساجد و همچنین برخی از روحانیون بزرگوار و اکتفا نمودن آنها به حضور در مساجد و محافل مذهبی که مخاطب خاص و تقریباً دائمی خود را دارد و انجام اقدامات متداول عمدتاً قدیمی، نیز بهعنوان یک عامل مهم و کلیدی نام برد.
- ناکارآمدی و ضعف نظام کنترلی و نظارتی نیز نکته دیگری است که مشکلات و بیاعتمادی عمومی را تشدید نموده است.
برخی از راهکارهی پیشنهادی برای افزایش اثربخشی اقدامات:
اقدام در این زمینه مستلزم توجه به همه ابعاد و زوایای کار و استفاده از همه ابزار و روشها و انجام کار در سطوح مختلف در مقیاس راهبردی و اجرایی با نگاه بلتدمدت و کوتاهمدت است، لذا در ادامه به بیان چند نمونه از مصادیق کلی و کلانی که میتواند راهگشا باشد، پرداخته خواهد شد.
- سرعت بخشیدن به روند یکپارچهسازی و ایجاد همافزایی برای استفاده بهینه از ظرفیتها و توانمندیهای موجود در مساجد کشور از طریق انجام اقداماتی مانند؛ برگزاری نشستهای مشترک، برگزاری نمایشگاههای مشترک، راهاندازی یک سایت مشترک و کانال و گروه در فضای مجازی، معرفی روحانیون و مساجد موفق تراز انقلاب با استفاده از ظرفیت رسانهها به ویژه رسانه ملی (ترجیحاً شبکه قرآن) با اولویت به کارهای خلاقانه و نوآورانه اثرگذار و سایر اقدامات مشابهی که میتواند در این رابطه مؤثر واقع شود.
- استفاده ترجیحاً متمرکز از نظر کارشناسان متخصص و متعهد در حوزههی مختلف مرتبط با موضوع از جمله؛ کارشناسان مسلط بر مبانی دینی، کارشناسان جنگ شناختی، روانشناسی، جامعه شناسی و سایر تخصصها برای تهیه و اجرای طرحهایی که میتواند جذاب، فراگیر و اثربخش باشد.
- انجام مطالعات علمی و پژوهشی مناسب برای آسیبشناسی دقیق و کشف ریشههای اصلی مشکل و ارائه راهکارهایی که قادر باشد مشکلات مربوط در این زمینه را به شکل اساسی برطرف نماید.
- تمرکز بر انجام توأمان کارها و برنامههای فرهنگی، آموزشی و تربیتی با اولویت و جدیت بر توجه به جنبههای تربیتی و اخذ بازخورد و نتیجه اقدامات بر روی افکار عمومی جامعه هدف و بررسی میزان تأثیرگذاری بر مسائلی مانند؛ میزان جذب اهالی محلات به مساجد، کاهش ناهنجاریها در محله، افزایش همدلی و همراهی مردم محله با یکدیگر، شکلگیری و گسترش هنجارهای اخلاقی و اجتماعی در محله و سایر موارد مشابه.
- اتخاذ تدابیر لازم برای کادرسازی (تربیت کارگزاران) تراز انقلاب در بخشها و سطوح مختلف با توجه به تأثیر متقابل و تعامل مستمر دستگاهها با یکدیگر.
- اجرای طرحهایی نظیر؛ گرایشی کردن آموزشها در حوزههای علمیه و ایجاد رشتههای تخصصی نظیر؛ تربیت روحانی برای مدارس (طرح یک روحانی ثابت برای هر مدرسه)، تربیت روحانی متخصص ویژه مساجد، روحانی ویژه مشاغل اداری، تربیت روحانی ویژه تحقیق در علوم جدید و سایر رشتههای مشابه.
- ایجاد موسسات آموزشی تخصصی مثل مدرسه عالی اصناف با کمک روحانیون مساجد، حوزههای علمیه و سایر دستگاههای ذیربط برای کمک به فراگیر نمودن آموزهها و اصول و ارزشهای اسلامی.
- تقویت پیوند و ارتباط مساجد با مدارس و سایر دستگاههای مستقر در محلات و استفاده متقابل از ظرفیت یکدیگر در جهت ایجاد مساجد تراز انقلاب و مدارس مسجدمحور.
- برنامهریزی برای حضور و پاسخگویی منظم و مستمر مسئولین در مساجد در جهت تقویت ارتباط مردم با مسئولین و حل مشکلات جامعه.
- تهیه و اجرای طرحها و برنامههای هدفمند و مستمر و در عینحال حتیالمقدور خلاقانه و نوآورانه و در واقع با اجتناب از ارائه کارهای سطحی، تکراری و کسالتآور برای مخاطبین.
بدیهی است که در هر حال به نظر میرسد اخلاص و عملکرد صادقانه مسئولین و پرهیز کامل آنها از پارتیبازی و رانتخواری، مهمترین و تأثیرگذارترین مسئله در احیاء اعتماد افکار عمومی و اصلاح مبانی فکری و اعتقادی افراد جامعه به شمار میرود، بنابراین حتی اگر دستاوردها اندک و ناچیز اما خدمت مسئولین صادقانه و خالصانه باشد، خودبخود زمینه ارتباط مردم با مساجد نیز تقویت میشود و لذا قبل از هر اقدامی باید برای این موضوع تصمیمات لازم اتخاذ شود.
البته ناگفته نماند همانگونه که اشاره شد، بخش عمده ذهنیتها نسبت به مسئولین غیرواقعی و ناشی از سمپاشی رسانههای بیگانه است که اتفاقاً در این زمینه نیز باید تدبیری اندیشیده شود.
احمدرضا هدایتی
کارشناس ارشد مدیریت
۱۷/۲/۱۴۰۴
نشانی الکترونیکی: ARH110@yahoo.com نشانی سایت: rahtooshe.com
سلام خسته نباشید برادر هدایتی مقاله شما را خواندم به نظرم از کل ماجرا داره به نوعی تجاهل صورت میگیرد در شرایطی که اخلاق و فرهنگ و دین و واجدان از عامه مردم رخت بربسته شما به دنبال ایجاد نقش برای مساجد هستید در شرایطی که نکات اخلاقی هیچ گونه مستمری ندارند و هیچ مخاطبی گوش خود را برای شنیدن موعظه نکات اخلاقی و پند آموز در اختیار قرار نمیده این آدرس غلط دادنه که ما باید بیایم مساجد را تقویت کنیم به طور کلی دین و موعظه جایگاه خود را از دست داده و هنر با پشت کردن برداشتهای اخلاقی به دنبال اهداف دست دومی مثل دفاع مقدس رفته است در حالی که حجاب و حیا و اخلاق کلاً از جامعه رخت بربسته نویسندگان فیلمسازان ما نوز میخوان برای صدها بار صیاد را معرفی کنند این انحراف در حوزه ارزشیها رخ داده چون نمیتونن اینجا مشکل را حل کنند به دنبال جامعه آرام و مطیع ومومن هستند تا برای اونها محتوا تولید کنند این بخشی از شرایط که خدمتتون اعلام شد
جناب آقای صفرزاده سلام؛
سلام علیکم؛ به نظر من همه اینها به خاطر اینه که نظام تعلیم و تربیت که مساجد هم بخشی از اون هستند، نتوانسته اند درست به وظایف خودشون عمل کنند.
اگر به اندازه کافی و به شکل اصولی روی موضوع تعلیم و تربیت سرمایه گذاری می کردیم و آدم تربیت می کردیم، الان مشکلات به مراتب کمتری داشتیم.
این نکته هم قابل ذکر است که؛ امام علی (ع) با تشبیه پیامبر اسلام (ص) به طبیب و پزشکی که با طب خود سخت به دنبال نیازمندان به طبابت روحی می گردد، رسالت آن حضرت را در معالجه روح و جان انسان ها بیان می کند و می فرماید: “طبیب دوّار بطبّه”، او پزشک بیمارى جهل و طبیب اخلاق نکوهیده و پست است، و با طبّ خویش در سیر و گردش است، کنایه از این است که وى براى درمان جاهلان و گمراهان خود را عرضه و به آنها مراجعه مى کند و خویشتن را بر این امر منصوب و موظّف داشته است.
ما از ظرفیتهای مسجد و دفاع مقدس، سیره شهدا و… خیلی بیشتر از اینها می توانستیم برای تربیت مردم استفاده کنیم.
ارادتمند
موفق باشید
سلام اقاسوالی فرمودین در باره مساجد خدمتتون عرض کنم رفتار و عملکرد بعضی از مسجدی ها جوانان رو بی رغبت کرده من خودم مسجدی ام اما بعضی وقتا از عملکرد اقایان ناراحت میشم اگه بخوایم جوانان رو به مسجد ببریم این راهی که اقایان پیش رو دارن نیست
ناشناس محترم سلام علیکم،
از نظر حقیر همه اینها ناشی از ضعف نظام تعلیم و تربیت در سطوح و بخشهای مختلف است.
به نظرم با توجه به توصیهها و رهنمودهای مکرر رهبر معظم انقلاب در این خصوص، باید تحول و بهبود نظام تربیتی به یک مطالبه عمومی تبدیل شود.
موفق باشید
سلام و ارادت
بعلت اینکه امام جماعت و امنای مساجد به سیره و روش رسول الله عمل نمیکنند
برادر عزیز آقای کردمیهن؛
قطعاً منظورتان این است که در حد موردانتظار و به شکل کامل عمل نکردهاند، که البته در برخی موار حق با شماست.
البته تلاشهای زیادی صورت گرفته، اما کامل و کافی نبوده و لذا تأثیر لازم و کافی را نداشته.
موفق باشید
دیدگاه من این است که در حدود چهل و پنجاه سال است که کسانیکه خودرا راهنمای مردم میتوانند، به مردم القاء میکنند اقتصاد نجس است در حالی که اقتصاد ستون اصلی جامع است و در همین رابطه ما ایده هایی داریم که در صورت که مایل باشید در اختیارتون قرار می دهیم
جناب آقای خلیلیان سلام؛
ضمن تشکر از اعلام نظر جنابعالی، با فرمایش شما موافق نیستم.
نه تنها هیچ یک از علما تا به حال چنین چیزی نگفته است، بلکه بر ضرورت توجه به این موضوع تأکید هم داشته اند.
آنچه علما در این زمینه بر آن اصرار دارند، فقط رعایت احکام و اصول و ارزشهای اسلامی در فعالیتهای اقتصادی است.
به عنوان مثال رهبر معظم انقلاب بیش از ۱۸ سال است که برای هر سال یک شعار اقتصادی اعلام می کنند و سالهاست که پیگیر تحقق اقتصاد مقاومتی هستند.
اتفاقاً احادیث و روایات متعددی هم در این زمینه وجود دارد.
موفق باشید
به جای اینجا بیایید در ویراستی و آنجا ویرآوا تشکیل بدهید تا به صورت گفتگوی صوتی بحث کنیم.
علت اصلی کم اقبالی به مساجد، علت خیلی از مشکلات فرهنگی دیگر هم هست.
علت های مهم دیگری هم دارد از جمله کار کرد مسجد.
ویراستی را نصب کنید
جناب دانشی پور سلام علیکم،
با فرمایش شما موافقم.
لطفاً در صورت تمایل با جستجوی واژه مساجد و روحانیون و حوزه علمیه را در همین سایت جستجو و سایر پیشنهادات بنده را ملاحظه نمایید
موفق باشید
سلام علیکم
شاه کلید مساجد کشور امامان جماعت و بعد هیئت امناء که توسط امامان جماعت انتخاب می شوند ولاغیر 👈قبل از اینکه امام جماعت جوان انتخاب شود باید کتبا از او تعهد گرفته و خواسته شود باید چه کارهایی انجام دهد و الا برکنار می شود ، هم ناکنون مدیریت مساجد رهاست و متولی نداشته و ندارد و…
اساسی تر اینکه رقابت سالم بر اساس عملکرد مساجد باشد و الا آش همین است و کاسه همین و…امام جماعت پنجاه سال در یک مسجد است والی آخر….
جناب آقای چگینی سلام علیکم،
از لطف و اعلام نظر شما ممنونم، اما به نظر حقیر نیاز به انجام اقدامات اساسی تری است، که برخی از آنها در این یادداشت مور اشاره قرار گرفته است.
موفق باشید
باسلام برادر عزیزم موارد خیلی خوبی اشاره فرمودید به نظرم بر روی اینکه مسجد پایگاه ترویج عمل اسلامی است-همچنین راهکارهای جلب خانواده ها به مساجدهمچنین نقش آفرینی جوانان مواردی را اضافه کنید
جناب آقای طیبی سلام علیکم،
از لطف و پیشنهاد شما ممنونم.
موفق باشید
سلام علیکم
کار مفید و بجایی بود
جناب آقای رفیعی سلام علیکم،
از لطف شما ممنونم.
موفق باشید