بررسي وقايع و حوادث تاريخي و انقلابهاي مردمي در سراسر جهان بيانگر اين نكته است كه هر گاه حكومتي از پشتوانه مردمي قوي و مناسب برخوردار باشد نه تنها به راحتي خواهد توانست مشكلات را پشت سر گذاشته و با تهديدات مقابله نمايد، بلكه حضور مردم در صحنه و پشتيباني از حكومت ميتواند بقاء و حيات آن را در برابر انواع تهدیدات داخلی و خارجی نيز، تضمين نمايد.
دستيابي به اين ويژگي يعني برخورداري از حمايت مردمي در گرو رهبري صحيح و هدايت درست مردم در جهت رسيدن به مطلوبها و هدف غايي و نهايي است و آنگاه كه اين حركت از ويژگيهاي معنوي و ديني نيز برخوردار باشد، دستيابي به اهداف تسهيل و هيچ عاملي هر قدر هم قوي، نمي تواند باعث يأس و نوميدي در مردم و يا مانع از پيشرفت و توسعه كشور شود.
با بروز انقلاب شكوهمند اسلامي، اين دگرگوني و تغيير بنيادين در ساختار حكومتي ايران ايجاد و مردم توانستند با اتكاء به اراده الهي و با مشاركت و پشتيباني يكديگر و تحت رهبري داهيانه روحانيت هميشه بيدار، از اين موهبت الهي برخوردار شوند.
همزمان با اين تغييرات و متناسب با نياز انقلاب، نهادهاي انقلابي يكي پس از ديگري پا به عرصه وجود گذاشتند و سپاه و بسيج بعنوان يكي از اصليترين و اثرگذارترين اين نهادها، نقش مهمي را در جهت حفظ دستاوردهاي اين پدیده بزرگ اسلامی، بر عهده گرفتند.
تشكل مردمي بسيج از همان ابتداي تولد توانست با حضور در صحنههاي مختلف، قابليتهاي متعددي را از خود بروز دهد، بطوري كه پس از پشت سر گذاشتن بحرانهاي انقلاب بويژه جنگ تحميلي، بتدريج با گرايش به سمت تأمين ساير نيازمنديهاي کشور، دامنه فعاليتهاي آن توسعه يافته و از يك سازمان با محوريت نظامي و امنيتي به يك سازمان چند منظوره با توانمنديهاي مختلف در عرصههاي گوناگون نظامي، امنيتي، اجتماعي، اقتصادي و بويژه فرهنگي تبديل شد.
در تداوم اين حركت مقتدرانه ماهيت غير نظامي بسيج متناسب با نياز روز كشور، بر ماهيت نظامي آن برتري يافت و به عنوان الگویي موفق در صلح و سازندگي، مسئوليت ها و مأموريت هاي دیگری را نیز بر عهده گرفت.
بديهي است این رویکرد که در ادامه به برخی از مصادیق آن اشاره خواهد شد، به هيچوجه به معناي غفلت از امكان بروز تهديدهاي نظامي و امنيتي و ضرورت حفظ آمادگی های دفاعی نيست، بلكه گوياي اين نكته است كه بسيج ميتواند به هنگام نياز در كوتاهترين زمان ممكن خود را با شرايط جديد تطبيق دهد.
نقش و وظيفه بسيج در زمان صلح و سازندگي:
با استناد به بيانات و رهنمودهاي حضرت امام (ره) و مقام معظم رهبري(دامه) و همچنين قوانين و مقررات موجود، بسيج ميتواند در زمان صلح و سازندگي متناسب با نياز كشور در عرصههاي مختلف به ايفاي نقش پرداخته و وارد عمل شود كه مهمترين مصاديق آنها عبارتند از:
1- كمك به تقويت قدرت بازدارندگي كشور براي مقابله با تهديدات احتمالي.
2- مشاركت در تأمين امنيت كشور در چارچوب ضوابط و قوانين مربوطه.
3- كمك به دولت براي سازندگي كشور و محروميتزدايي بخصوص در روستاها و در ابعاد مختلف فرهنگي، اقتصادي، اجتماعي و سایر موضوعات مشابه.
4- حضور و مشاركت در عرصههاي مختلف علمي، آموزشي و تحقيقاتي مورد نياز كشور.
5- امدادرساني و كمك به مردم بويژه در زمان بروز حوادث غير مترقبه اعم از طبيعي يا غير طبيعي.
6- حمايت از نظام و مسئولين در برخورد با جريانات ضدانقلابي داخل و خارج از كشور.
كاركردهای بسيج از بدو تشكيل تابحال:
بسيج با توجه به ظرفیتهای موجود و ماموریتهای محوله، بخصوص پس از جنگ تحميلي، با حضور در فعاليتهاي مختلف، بخوبی توانست از توانمندي هاي خود براي حضور در عرصههاي گوناگون مورد نياز كشور استفاده نموده و برگه هاي زرين فراواني را به كتاب پرافتخار بسيج بيفزايد.
براي ارائه تصوير روشن از نقش هايي كه بسيج در طول حيات طيبه خود بويژه پس از جنگ بر عهده گرفت، لازم است دستاوردهاي مورد نظر را در قالب دستهبندي هاي خاص خود مورد بررسی قرار گیرد.
الف – عملكرد بسيج در عرصه هاي اجتماعي:
يكي از عرصه هاي حضور ارتش20 میلیونی در كشور، عرصه فعاليت هاي اجتماعي است كه بويژه پس از جنگ، بشدت مورد توجه قرار گرفت، مهمترين اقدامات بسيج در اين زمينه را مي توان به شرح ذيل ارائه نمود:
1- همكاري با دولت – يكي از مهمترين عملكردهاي بسيج، همكاري با دولت در زمينه فعاليت هاي اجتماعي است كه شامل موضوعات مختلف از جمله:
- طرح بسيج ريشه كني فلج اطفال كه با شركت هزاران نفر از اعضاي بسيج و بكارگيري رده هاي مقاومت صورت گرفت و با توجه به سرعت بالا و هزینه پایین در اجرا، به عنوان يك طرح ملي و كاملاً موفق، به یک الگوي بينالمللي تبديل شد.
- بيمه روستايي يكي ديگر از طرحهايي است كه با مشاركت ردههاي مقاومت و با بكارگيري اعضاي بسيج و در جهت كمك به رفع محروميت در روستاهاي كشور اجرا شدهاست.
- توسعه و نگهداري مراتع از ديگر مأموريتهايي محسوب ميشود كه توسط اعضاي بسيج بويژه عشاير و كشاورزان مناطق روستايي كشور اجرا شده و هماكنون نيز ادامه داشته و نقشي موثر را در جهت حفظ خاك و تقويت آبهاي زير زميني ايفا نمودهاست.
- کمک به اجرای طرحهای آبـخيزداري از طريق ايجاد و نگهداري سد و بندهاي خاكي كوچك، متوسط و بزرگ با استفاده از امكانات و تجهيزات مردمي و يا امكانات و تجهيزات درون سازماني ، مأموريت ديگري است كه توسط بسیج در مناطق مختلف اجرا شدهاست.
- طرح جنگلكاري و درختكاري در شهر و روستا و مراقبت از جنگلها نيز پيوسته به عنوان يك فعالیت مهم و در جهت حفظ و توسعه منابع ملي كشور مورد توجه بسيج بوده و هر ساله اجرا ميشود، اين موضوع شامل موضوعات ديگر مانند بوته كاري و كويرزدايي و تثبيت شنهاي روان نيز شدهاست.
- از آنجا كه نرخ رشد سواد، يكي از شاخصهاي اصلي بهبود توسعه منابع انساني در هر كشور به شمار ميرود، بنابراين مبارزه با بيسوادي و مشاركت در نهضت سوادآموزي و همچنين ارائه انواع آموزشهاي عمومي براي اعضاء و عموم مردم جامعه در از اهميت فوقالعادهاي برخوردار بوده و به همین دلیل بسيج تاكنون با هماهنگي مراجع و مراكز ذيربط، هزاران نفر از مردم كشور در نقاط مختلف شهر و روستا بطور مستقيم تحت پوشش اين خدمت قرار داده است.
- ياري رساني به مردم با الگو از مشاركتهاي مردمي اول انقلاب بويژه براي كمك به افراد زمينگير و از کار افتاده در روستاها و رفع نياز آنها در ابعاد و موضوعات مختلف از جمله: تعمير منازل، برداشت محصولات كشاورزي، جمعآوري كمكهاي مردمي و تأمين و توزيع مايحتاج ضروري بين نيازمندان با همكاري ساير مراجع ذيربط ، مأموريت ديگري است كه در مقاطع مختلف توسط ردههاي مقاومت انجام شده است.
- گستره فعاليتها و مأموريت ها در همكاري با دولت به حدي گسترش يافته كه ردههاي مقاومت با بكارگيري متخصصين بسيجي حتي در جهت توسعه و ترويج مسائل بهداشتي و مقابله و پيشگيري از بروز بيماريها از طريق اجراي كارگاههاي آموزشي در ردههاي مقاومت و با اعزام تيمهاي سيّار پزشكي به مناطق محروم و دور افتاده ، گامهاي موثري را در اين زمينه برداشتهاند.
- کمک به حفاظت از محیط زیست و مقابله با متجاوزین به منابع طبیعی و حیات وحش نیز در ردیف مأموریتهای بسیج قرار داشته و به اشکال مختلف از جمله استفاده از ظرفیتهای اطلاع رسانی موجود در بسیج و استفاده از اخبار دریافتی از اعضاء، بکارگیری افراد آموزش دیده بسیجی و اقدامات مختلف فرهنگی مورد توجه قرار گرفته است.
- بدیهی است اقدامات این نهاد انقلابی صرفا به موضوعات مذکور محدود نميشود و در هر زمینهای كه کشور به حضور بسیج نیاز داشته، وارد عمل گردیده و عملکرد موفقی را از خود به نمایش گذاشته است.
2- فعاليتهاي امدادي- گستردگي و حضور رده هاي مقاومت بسيج در اقصي نقاط كشور سبب شده تا در هنگام بروز حوادث مختلف بتوانند در كوتاهترين زمان ممكن به عنوان اولين نيروي امدادي به كمك مردم بشتابند.
حضور موثر بسيج در امداد رساني به حادثه ديدگان سيل ها و زلزلههاي رخ داده در سال هاي اخير و در مواردي حتي پيشگيري از بروز خسارت قبل از وقوع سيل از طریق هشدار به افراد در معرض خطر و همچنين كمك به نيروهاي امدادي در مهار آتش سوزي جنگل ها و ساير حوادث، نمونه بارزي از عملكرد بسيج در اين زمينه محسوب مي شود. این مأموریت نیز شامل بخش های مختلف کار از جمله نجات مصدومین، درمان، اسکان، آواربرداری، تأمین و توزیع نیازمندیهای اولیه، بازسازی، شناسایی و دفن اجساد و دهها موضوع مختلف میشود.
ب- عملكردهاي بسيج در عرصه اقتصادي:
بسيج در زمينه فعاليت هاي اقتصادي با هماهنگي دستگاه هاي ذيربط گام هاي موثري را در اين زمينه برداشته است كه اهم آنها عبارتند از:
1- فعاليتهاي عمراني- مجموعه سپاه و از جمله بسيج با مشاركت در پروژههاي بزرگ ملي در زمينه اجراي فعاليتهاي خدماتي و عمراني مانند: ساخت دهها سد كوچك و بزرگ، ساخت صدها كيلومتر راه هاي مختلف، شناسايي و آمادهسازي و زيركشت بردن هزاران هكتار از زمينهاي موات در كشور، مشاركت در ساخت فرودگاه، احداث صدها كيلومتر خطوط انتفال نفت و گاز و آب و همچنين مدرسهسازي، ساخت خانه بهداشت، خوابگاه و ساير مورد مشابه، علاوه بر استفاده بهينه از اعتبارات و منابع عمومي كشور و مجموعه بسیج، نقش اساسي در تثبيت و كنترل قيمت تمام شده پروژه هاي عمراني ايفا نموده است.
2- مقابله با تورم و گراني- در مقياس كوچكتر، ماموريت مبارزه با گرانفروشي و احتكار كالا از ديگر ماموريت هايي است كه در مقاطع خاصي از انقلاب به بسيج واگذار شده و نتايج مثبت فراواني را در ثبات قيمت ها و جلوگيري از احتكار كالا بهمراه داشته است.
3- تشكيل تعاونيها- تشكيل تعاوني توسط اعضا و با همكاري و حمايت بسيج در زمينه هاي مختلف از جمله كشاورزي، توليدي و خدماتي از ديگر اقدامات ارزشمند بسيج به شمار مي رود كه نقش فوق العاده اي در توسعه عمراني و سازندگي كشور داشته است.
در اين رابطه در حال حاضر دهها تعاوني، متشكل از ایثارگران بسیجی در موضوعات مختلف صنعتي، خدماتي و بويژه كشاورزي و ساير موضوعات در سطح كشور وجود دارد كه ضمن اشتغالزايي، به رشد اقتصادي كشور نيز كمكهاي شايان توجهي نمودهاست.
ج- عملكردهاي بسيج در عرصه فرهنگي:
پس از شكست و ناكامي استكبار در زمينه مسائل نظامي، تهاجم فرهنگي دشمن با سرعت فراوان و برنامهريزي دقيق و بصورت خزنده و پنهان و با استفاده از متنوعترين و جديدترين ابزار، در زمينههاي مختلف، توسعه يافته و سراسر كشور را فرا گرفت. به همين دليل اجراي فعاليتهاي فرهنگي بويژه پس از جنگ، در رأس فعاليتهاي بسيج قرار گرفت و با دو هدف مقابله و پيشگيري تهديدات متصور در اين زمينه و همچنين فرهنگسازي و نهادينه سازي ارزشهاي اسلامي و فرهنگ دفاع مقدس و تفكر بسيجي، طرحها و برنامههاي متعددي در سطح كشور اجرا شد كه بخش عمدهاي از آنها همچنان در حال اجراست كه مهمترين آنها عبارتند از:
1- اقدام در جهت احياء فريضه امر به معروف و نهي از منكر – امر به معروف و نهي از منكر به عنوان يكي از كارآمدترين روشهاي مقابله با تهاجم فرهنگي ميباشد، به همين دليل طي سالهاي انقلاب اسلامي بويژه پس از جنگ تحميلي كه هجمه فرهنگي به ارزشهاي اسلامي وسعت يافته و شكل جديدي بخود گرفت، نيروي مقاومت بسيج با تشكيل مراكز اجرايي امر به معروف و نهي از منكر و اقدامات فرهنگي مختلف در جهت پيشگيري و مقابله با اين توطئه، نقش بسيار ارزشمندي را در اين زمينه بر عهده داشتهاست.
اجرای انواع برنامههای آموزشی برای عموم مردم و علی الخصوص اعضای بسیج و تربیت و بکارگیری هزاران ناصح و ضابط امر به معروف و نهی از منکر در سطح کشور و تلاش در جهت ترویج و احیاء فرهنگ و ارزشهای اسلامی، انجام اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از بروز ناهنجاریهای فرهنگی، مقابله با متخلفین و مهاجمین به حریم ارزش های انقلابی، اسلامی و فرهنگی، اجرای انواع برنامهها و مراسم فرهنگی و کشف و شناسایی و خنثی سازي بسیاری از توطئههای دشمنان در این زمینه و انتشار انواع نشریات و کتب اسلامی برای معرفی اهمیّت و جایگاه امر به معروف و نهی از منکر در اسلام و همچنین انعکاس نتایج اقدامات صورت گرفته، از جمله فعالیتهای اجرا شده مربوط به این حوزه می باشد.
2- فعاليتهاي فرهنگي– اجراي انواع فعاليتهاي فرهنگي از جمله؛ برگزاري انواع يادوارهها و جشنوارههاي فرهنگي و ورزشي، برگزاري انواع اردوهاي فرهنگي، سياحتي و زيارتي و بازديد از مناطق جنگي، برگزاري انواع مراسم مذهبي، برگزاري و اجراي انواع مسابقات فرهنگي، فعاليت در زمينههاي هنري مانند؛ ساخت فيلم، اجراي تئاتر، تشكيل گروههاي سرود و نشر و توزيع انتشارات مختلف اعم از كتاب، مجله و انواع نشريه، اعزام مبلغ و سخنران از ديگر اقدامات بسيج محسوب ميشود كه پس از جنگ با رشد مضاعفی همراه بوده است.
این برنامه ها نیز فراگیر بوده و در بسیاری از موارد علاوه بر اعضای بسیج، عموم مردم جامعه را در برگرفته و نقش قابل توجهی در توسعه فرهنگ و ارزش های اسلامی داشته است، به طوریکه در حال حاضر این برنامه ها بطور منظم و با استقبال کم نظیر مردم در سراسر کشور اجرا می شود.
این موضوع با توجه به ظرفیتهای بالقوه فراوان در ردههای مقاومت بسیج، از چنان تنوع و تعدد توأم با ابتکار و خلاقیتی برخوردار است که ردههای مذکور در یک جو رقابتی سالم و سازنده، هر سال با ورود به عرصهای متفاوت و نو و طراحی ساز و کار لازم، قابلیتی جدید را از خود به نمایش می گذارند.
به عنوان مثال؛ وجود صدها نشریه قشری و محلی وابسته به ردههای بسیج با ابعاد، شکل و محتوای مختلف، وجود صدها گروه سرود و تئاتر متشکل از اعضای بسیج، تشکیل و راه اندازی صدها هیئت مذهبی و دهها نمونه دیگر در سراسر کشور از جمله مواردی است که می توان در این رابطه به آنها اشاره نمود.
در اين رابطه بسيج پيوسته به عنوان قويترين سازمان دولتي عمل نموده و از نظر كمي و كيفي، بيشترين فعاليت را بر عهده داشته است.
3- ايجاد مراكز و تشكلهاي فرهنگي و آموزشي– ايجاد كانون هاي بسيج جوانان، توسعه كانون هاي فرهنگي مساجد در سراسر كشور و راهاندازي مراكز مشاوره در زمينههاي مختلف، تأسيس مؤسسات و مراكز فرهنگي و علمي آموزشي، راهانداري باشگاه هاي فرهنگي، آموزشي و علمي متشكل از اعضاي بسيج و نخبگان و ايجاد گروه ها و هستههاي علمي، فرهنگي، هنري و آموزشي در ردههاي مقاومت از ديگر كاركردهاي بسيج ميباشد كه در سالهاي اخير توسعه چشمگيري داشتهاست.
وجود دهها کانون بسیج جوانان، ایجاد و راه اندازی صدها کانون فرهنگی بسیج در مساجد، ساخت دهها اردوگاه فرهنگی در شهرهای سیاحتی و زیارتی کشور، راه اندازی و اداره مؤسسه فرهنگی و هنری رزمندگان اسلام و مؤسسه خدمات علمی و آموزشی رزمندگان با شعبات متعدد در سراسر کشور و دهها و بلکه صدها اقدام مشابه دیگر برای ارائه خدمات و برنامههای فرهنگی، نمونههایی از مجموعه فعالیتهاي بسیج در این زمینه هستند.
در رابطه با مسائل فرهنگی ذکر این نکته ضروری است که بخصوص پس از پایان جنگ تحمیلی، اجرای مأموریتهای فرهنگی و مقابله با هجمه دشمنان در این زمینه در رأس مأموریتهای بسیج قرار گرفتند و اگر چه همزمان به اجرای سایر مأموریتها نیز پرداخته است، اما این مأموریت پیوسته بعنوان مهمترین مأموریتها در دستور کار قرار داشته است.
د- عملكردهاي بسيج در عرصههاي نظامي و امنيتي:
مهمترين عملكرد بسيج در اين زمينه به حضور در صحنههاي دفاع مقدس و پشتيباني از رزمندگان اسلام مربوط ميشود، اما فعاليتهاي ديگري نيز در اين زمينه صورت گرفته كه ميتواند در زمان صلح نيز مورد استفاده قرار گيرد.
برخي از عملكردهاي مورد نظر كه عبارتند از:
1- مبارزه با ضد انقلاب و اشرار – مقابله با ضد انقلاب در كردستان، مقابله با منافقين در درگيريهاي گنبد و جنگل هاي شمال، مقابله با اشرار در مرزهاي شرقي و شمال شرقي كشور، مقابله با اغتشاشات رخ داده در شهرها و تسليح عشاير نمونههاي بارزي از عملكرد بسيج در اين زمينه ميباشد.
2- فعاليتهاي امنيتي – نفوذ و حضور برخي از عوامل بيگانه در كشور، سبب گرديده تا بسيج با ورود به عرصه فعاليتهاي امنيتي و انتظامي در اين زمينه فعاليتهاي مؤثري را در رابطه با فعاليتهاي اطلاعاتي و جمعآوري خبر و اطلاعرساني به مراجع ذيربط، پيشگيري از بروز اغتشاشات در مراكز توليدي و خدماتي و جمع آوري سلاح و مهمات غير مجازانجام دهد.
همچنين مقابله با هواپيماربايي و حفاظت از هواپيماهاي كشور، حفاظت از شخصيتها، حفاظت از اماكن و تأسيسات حياتي و حساس كشور را نيز مي توان در رديف ديگر فعاليتهاي بسيج در زمان صلح و جنگ و بحران قرار داد.
بديهي است خانواده بزرگ بسيج با توجه به تجارب قبلی ميتواند با اتكاء به ظرفيتهاي توانمنديهاي فراوان بالقوه و با استفاده از شيوهها و امكانات موجود و در دسترس، همچنان به طور فعالانه در عرصههاي مختلف در زمان صلح و سازندگي وارد عمل شده و نقش ويژهاي در توسعه و رشد همه جانبه كشور بر عهده داشته باشد.
دستاوردهای جانبی و اثربخشی فعالیتها:
مجموعه فعالیتهای مذکور، دستاوردهای جانبی فراوانی را برای بسیج و مجموعه کشور بهمراه داشته که حاکی از اثربخشی فعالیتهای اجرا شده می باشد، مهمترین این دستاوردها عبارتند از:
1- شکوفایی و بهره برداري از خلاقيت و نوآوري كاشناسان ارتش20 ميليوني در زمينههاي مختلف سازندگي.
2- شناسایی و كشف استعدادهاي نهفته در بين اعضاي سازمان بويژه در بسيج متخصصين و جلب همكاري آنان براي مشاركت در امور.
3- تعامل و همكاري با سایر مراکز و موسسات و سازمانهاي دولتي و غيردولتي و کسب تجارب جدید در زمینه فعالیتهای مربوط به زمان صلح و سازندگي و جنگ و بحران.
4- كاهش هزينههاي دولت از طريق بكارگيري اعضاي ارتش20 ميليوني در عرصههاي مختلف مورد نياز كشور.
5- کمک به توسعه امنیت در نقاط بحران خیز و ناامن کشور با بهرهگيري از مشارکت نیروهای بومی و بسیجی در مأموريتهاي مختلف عمراني و خدماتي بزرگ ملي، منطقهاي و محلي.
6- پر كردن اوقات فراغت جوانان و فراهم نمودن هزاران فرصت شغلی ناشی از اجراي پروژه های مختلف عمرانی، اجتماعي، اقتصادي و تعاوني.
7- کمک به محرومیت زدایی و همچنين توسعه كشور در زمينههاي فرهنگی، اقتصادی و اجتماعي و رشد و شکوفایی مناطق مختلف کشور.
10 – كمک به بهبود وضعیت معیشتی بسیجیان بکارگیری شده و سایر نیروهای مردمی در تعاونی های ایثارگران.
11 – ارتقا و افزايش توانمندي هاي بسيج در ابعاد مختلف تخصصي، تجهيزاتي و نيروي انساني از طريق کسب تجارب جديد علمي و فني با استفاده بهينه از منابع موجود.
12 – تقويت و تعميق اعتماد مردم به اين دو نهاد به عنوان نهاد هاي مردمي و خدمتگذار.
13 – کمک به جذب و حفظ انسجام نيروهاي مردمي براي عضويت در ارتش بيست ميليوني.
14 – افزايش ظرفيتهاي سپاه و بسيج براي رفع بحران هاي مختلف امنيتي و اجتماعي.
15 – افزايش توان سازمان براي مشارکت در ماموريت هاي امدادي مانند: عمليات امداد و نجات در زلزله بم و سيل شمال.
16 – افزايش كارآمدي سازمان با انتقال تجارب به پيکره سازمان در عرصهها و مأموريتهاي مختلف.
17 – اثبات كارآمدي سپاه و بسيج و ضرورت تقويت فعاليت هاي بسيج براي ايجاد آمادگي و ايفاي نقش در زمان صلح و سازندگي.
احمدرضا هدايتي
آبان ماه 86
منابع مورد استفاده:
1- کلام ا.. مجید
2- دشتي. محمد- ترجمه نهج البلاغه
3- موسوي الخميني. روح الله (ره) – صحيفه نور – جلدهاي 10 و 21
4- موسوی الخمینی. روحالله – ترجمه بیآزار شیرازی. عبدلکریم – رساله نوین جلد چهارم – موسسه انجام کتاب – دیماه60
5- خامنهاي. سيد علي- حديث ولايت – جلد 6
6- خامنهاي. سيد علي- بسيج در انديشههاي امام خميني- مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني(ره) – بهار 80
7- محمدنژاد. میرعلی – نقش سپاه در دفاع و امینت ملی کشور – نیروی زمینی سپاه – زمستان75
8- صفار.محمدجواد– آشنایی با قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران–موسسه آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی-81
9- هدایتی. احمدرضا– یادگار ماندگار (آشنایی با بسیج)– سازمان تحقیقات خودکفایی نیروی مقاومت بسیج – پاییز81
10- نظر. مهدی – آشنایی با نظام جمهوری اسلامی – بسیج – معاونت آموزشی – زمستان82
11- موسسه فرهنگی قدر ولایت – ویژگی های انقلاب اسلامی و راهکار تداوم آن در آیینه نگاه رهبر معظم انقلاب اسلامی – موسسه فرهنگی قدر ولایت – چاپ دوم – سال82
12- صداقت. سیدعلی اکبر – جنگ و ارتش – نشر روح
13- دشتی. محمد– امام علی (ع) و مسائل امنیتی و اطلاعاتی– سازمان تحقیقات بسیج– پاییز80
14- شورای نویسندگان – مجله بسیج – شماره های صفر و دو – سازمان تحقیقات بسیج – پاییز72و بهار73
15- بختیاری. حسن– آشنایی با بسیج– بسیج – معاونت آموزش– تابستان82
16- عصمتی. پور محمد حسین– آشنایی با نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران– اداره آموزش ستاد مشترک– سال1377
17- عصمتی پور. محمد حسین- آشنایی با بسیج – بسیج – معاونت آموزش – بهار81
18- میرحسینی. سیدمهدی– آشنایی با تشکیلات جمهوری اسلامی ایران – مرکز آموزش مدیریت دولتی – سال1377
19- مرندی. مهدی– بسیج در اندیشه امام خمینی(ره) – موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) – بهار80
20- لنکرانی محمدفاضل – آیین کشورداری ازدیدگاه امام علی علیه السلام – دفتر نشر فرهنگ اسلامی- 1379
21- منصور. جواد – سیر تکوینی انقلاب اسلامی– موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه – 1372
22- مرکز بررسی تحقیقات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی– جنگهای پیامبر (ص) – واحد آموزشی عقیدتی سیاسی سپاه- اردیبهشت63
23- فرهادي. محمد – بسيج مستضعفين در انديشه مقام معظم رهبري، حضرت آيتا… خامنهاي – 1376
24- فرهادي. محمد – بررسي و تحليل بسيج مردمي از ديدگاه امام خميني (ره) – پاييز 79
25- فرهادي. محمد – بررسي و تحليل بسيج مردمي از ديدگاه مقام معظم رهبري – پاييز 79
